Epidürolizis ve Adezyonolizis Nedir?
Epidürolizis (adezyonolizis), omurga çevresinde özellikle ameliyat, yaralanma veya geçirilmiş bazı işlemler sonrasında oluşabilen yara dokusu ve yapışıklıkların bulunduğu bölgeye özel bir kateterle ulaşarak ağrının azaltılmasını amaçlayan girişimsel bir ağrı tedavisidir.
Halk arasında bu işlem:
“Sinir çevresindeki yapışıklıkları açma”
“Sinir çevresindeki yara dokusunu azaltma”
“Ameliyat sonrası oluşan yapışıklıkları tedavi etme”
şeklinde anlatılabilir.
Epidürolizis açık ameliyat değildir. Ciltte küçük bir girişten, genellikle röntgen (skopi) görüntülemesi eşliğinde özel bir iğne veya kateter kullanılarak uygulanır.
Epidürolizis yalnızca bel bölgesinde değil, uygun hastalarda boyun ve sırt bölgesindeki sinir çevresi yapışıklıklarında da değerlendirilebilir.
Epidürolizis Nasıl Yapılır?
İşlem genellikle lokal anestezi altında gerçekleştirilir.
Hastanın ağrısının bulunduğu bölgeye göre bel, sırt veya boyun bölgesinden uygun giriş noktası belirlenir.
Özel bir iğne veya kateter, skopi görüntülemesi eşliğinde omurga çevresindeki epidural alana ilerletilir.
Yapışıklığın bulunduğu bölgeye ulaşıldığında:
- Yapışıklıkların azaltılması veya ayrıştırılması,
- İlaçların sorunlu bölgeye daha doğrudan ulaştırılması,
- Sinir çevresindeki alanın rahatlatılması
amaçlanır.
Kullanılan ilaçlar ve uygulama tekniği hastanın durumuna göre değişebilir.
Bel Epidürolizisi
Bel epidürolizisi nedir?
Bel epidürolizisi, bel bölgesinde sinirlerin çevresinde oluşan yapışıklıkların ve yara dokusunun ağrıya katkıda bulunduğu düşünülen hastalarda uygulanabilir.
Özellikle belden kalçaya ve bacağa yayılan ağrı, yanma, elektrik çarpması veya uyuşma gibi şikâyetlerde değerlendirilebilir.
Bel epidürolizisi hangi hastalarda düşünülebilir?
Özellikle:
- Bel fıtığı ameliyatından sonra devam eden bel veya bacak ağrısı,
- Bel ameliyatı sonrasında oluşan sinir çevresi yapışıklıkları,
- Tedavilere rağmen devam eden bacağa yayılan ağrı,
- Omurga ameliyatı sonrasında geçmeyen ağrı,
- Bazı hastalarda tekrarlayan bel fıtığına eşlik eden sinir ağrıları
bulunan hastalarda değerlendirilebilir.
Ancak MR’da yapışıklık görülmesi tek başına ağrının nedeninin bu olduğunu göstermez. Muayene, hastanın şikâyetleri ve MR bulguları birlikte değerlendirilmelidir.
Boyun Epidürolizisi
Boyun epidürolizisi nedir?
Boyun epidürolizisi, boyun bölgesinde omurilik ve sinir köklerinin çevresinde oluşan yapışıklıkların ağrıya katkıda bulunduğu düşünülen seçilmiş hastalarda uygulanan girişimsel bir tedavidir.
Boyun bölgesindeki sinirlerle ilişkili ağrı bazen:
- Boyundan omuza yayılan ağrı,
- Kola yayılan ağrı,
- El ve parmaklara kadar uzanan ağrı,
- Yanma,
- Elektrik çarpması şeklinde ağrı,
- Uyuşma veya karıncalanma
şeklinde ortaya çıkabilir.
Özellikle daha önce boyun bölgesinden ameliyat geçirmiş ve ameliyat sonrasında devam eden veya yeniden başlayan sinir kaynaklı ağrısı bulunan hastalarda, sinir çevresindeki yara dokusu ve yapışıklıklar tedavi açısından değerlendirilebilir.
Boyun epidürolizisi ne amaçla yapılır?
Amaç boyun fıtığını ortadan kaldırmak değildir.
İşlemin amacı, uygun hastalarda sinir çevresindeki yapışıklıkları azaltmak ve ilaçların ağrının kaynaklandığı bölgeye daha doğrudan ulaşmasını sağlamaktır.
Boyunda ciddi omurilik veya sinir basısı varsa epidürolizis yerine farklı tedaviler veya cerrahi değerlendirme gerekebilir.
Sırt Epidürolizisi
Sırt epidürolizisi nedir?
Sırt epidürolizisi, göğüs omurları bölgesinde sinirlerin çevresinde oluşan yapışıklıkların ve yara dokusunun ağrıya katkıda bulunduğu düşünülen seçilmiş hastalarda uygulanabilecek bir girişimsel tedavidir.
Sırt bölgesindeki sinir kaynaklı ağrı:
- Göğüs kafesinin çevresinde kuşak şeklinde ağrı,
- Kaburgalara doğru yayılan ağrı,
- Yanma,
- Elektrik çarpması,
- Batma,
- Uyuşma veya aşırı hassasiyet
şeklinde hissedilebilir.
Özellikle daha önce omurga ameliyatı, travma veya bazı girişimler geçirmiş ve buna bağlı olarak sinir çevresinde yapışıklık oluştuğu düşünülen hastalarda epidürolizis değerlendirilebilir.
Sırt epidürolizisi hangi ağrılarda düşünülebilir?
Sırt bölgesindeki her ağrının nedeni sinir yapışıklığı değildir.
Bu nedenle işlem özellikle sinir kaynaklı ve epidural bölgedeki yapışıklıklarla ilişkili olduğu düşünülen ağrılarda değerlendirilmelidir.
Kas, eklem, kaburga veya iç organ kaynaklı ağrılarda farklı tedaviler gerekebilir.
Epidürolizis ile Normal Epidural Enjeksiyon Arasındaki Fark Nedir?
Normal epidural enjeksiyonda temel amaç ilaçları sinirlerin bulunduğu epidural bölgeye vermektir.
Epidüroliziste ise yalnızca ilaç vermek amaçlanmaz.
Özellikle yapışıklık bulunan seçilmiş hastalarda özel kateter kullanılarak sorunlu bölgeye daha doğrudan ulaşılması ve yapışıklıkların azaltılması hedeflenir.
Bu nedenle epidürolizis, klasik epidural enjeksiyondan daha özel bir girişimdir.
Epidürolizis Bel veya Boyun Fıtığını Tedavi Eder mi?
Hayır.
Epidürolizis, fıtıklaşmış diski ortadan kaldıran bir işlem değildir.
Amaç, özellikle sinir çevresindeki yapışıklıkların ve yara dokusunun ağrıya katkıda bulunduğu düşünülen hastalarda sinir çevresini rahatlatmak ve ağrıyı azaltmaktır.
Sinire ciddi baskı yapan bir fıtık veya omurilik kanalında belirgin daralma varsa farklı tedaviler veya cerrahi değerlendirme gerekebilir.
Epidürolizis Ağrıyı Geçirir mi?
Uygun hastalarda epidürolizis ağrının azalmasına yardımcı olabilir.
Ancak her hastada aynı sonucu vermesi beklenmez.
Tedavinin başarısı;
- Ağrının gerçek nedeni,
- Sinir çevresindeki yapışıklıkların durumu,
- Daha önce geçirilmiş ameliyatlar,
- Fıtık veya kanal darlığı gibi diğer omurga sorunları,
- Hastanın tedaviye verdiği yanıt
gibi birçok faktöre bağlıdır.
Bu nedenle “epidürolizis kesin olarak ağrıyı geçirir” şeklinde bir beklenti doğru değildir.
Epidürolizis Kimlere Uygun Değildir?
Her bel, boyun veya sırt ağrısında epidürolizis yapılmaz.
Özellikle:
- Acil ameliyat gerektiren ciddi sinir veya omurilik basısı,
- İlerleyen kas güçsüzlüğü,
- Yeni gelişen idrar veya dışkı kontrol bozukluğu,
- Aktif enfeksiyon,
- Yüksek kanama riski
gibi durumlarda farklı bir tedavi yaklaşımı gerekebilir.
Bu nedenle işlem öncesinde ayrıntılı muayene ve gerekli görüntülemeler yapılmalıdır.
Epidürolizisin Riskleri Var mı?
Epidürolizis girişimsel bir tedavidir ve tamamen risksiz değildir.
İşlem sonrasında geçici:
- Ağrı,
- Baş ağrısı,
- İşlem bölgesinde hassasiyet
görülebilir.
Daha nadir olarak enfeksiyon, kanama, sinir hasarı veya kullanılan ilaçlara bağlı sorunlar ortaya çıkabilir.
Bu nedenle işlemin görüntüleme eşliğinde ve deneyimli bir hekim tarafından yapılması önemlidir.
Epidürolizis Sonrasında Ne Yapılır?
Epidürolizisin amacı yalnızca ağrıyı azaltmak değildir.
Ağrının azalmasıyla birlikte hastanın daha rahat hareket etmesi ve günlük yaşamına dönmesi hedeflenir.
Uygun hastalarda:
- Yürüyüş,
- Fizik tedavi,
- Uygun egzersizler,
- Bel, sırt veya boyun çevresindeki kasların güçlendirilmesi,
- Günlük hareketlerin artırılması
tedavinin uzun dönem başarısına katkı sağlayabilir.
Bel, Boyun ve Sırt Epidürolizisi Arasındaki Fark
| Bölge | Daha çok hedeflenen ağrı |
| Bel epidürolizisi | Belden kalçaya ve bacağa yayılan sinir kaynaklı ağrı |
| Boyun epidürolizisi | Boyundan omuz ve kola yayılan sinir kaynaklı ağrı |
| Sırt epidürolizisi | Sırttan kaburga ve göğüs çevresine yayılan sinir kaynaklı ağrı |
Her üç bölgede de temel amaç aynıdır: uygun hastalarda sinir çevresindeki yapışıklıkları azaltmak, ilaçların sorunlu bölgeye ulaşmasını kolaylaştırmak ve ağrıyı azaltmak.
Kısaca
Epidürolizis ve adezyonolizis, omurga çevresindeki sinirlerin etrafında oluşan yara dokusu ve yapışıklıkların ağrıya katkıda bulunduğu düşünülen seçilmiş hastalarda kullanılan girişimsel ağrı tedavileridir.
Bel bölgesinde bacağa yayılan ağrı, boyun bölgesinde kola yayılan ağrı, sırt bölgesinde ise kaburga veya göğüs çevresine yayılan sinir ağrıları açısından değerlendirilebilir.
İşlem açık ameliyat değildir. Küçük bir girişten özel iğne veya kateter kullanılarak ve görüntüleme eşliğinde gerçekleştirilir.
Ancak epidürolizis her bel, boyun veya sırt ağrısının tedavisi değildir. En önemli aşama, ağrının gerçekten sinir çevresindeki yapışıklıklarla ilişkili olup olmadığının belirlenmesidir.
Doğru tanı, doğru tedavinin ilk adımıdır.