Glossofaringeal Nevralji ve Nörolizis RF Tedavisi

Glossofaringeal nevralji, boğazın arka kısmında, dil kökünde, bademcik çevresinde veya kulağın içinde hissedilen ani, çok şiddetli ve kısa süreli ağrı ataklarıyla ortaya çıkan nadir bir sinir hastalığıdır.

Hastalar ağrıyı çoğunlukla elektrik çarpması, bıçak saplanması veya şimşek çakar gibi tarif eder. Ağrı genellikle tek taraflıdır ve yutkunma, konuşma, öksürme veya esneme ile tetiklenebilir.

İlaç tedavisinin yeterli olmadığı seçilmiş hastalarda glossofaringeal sinir bloğu, radyofrekans (RF) tedavisi veya nörolizis gibi girişimsel ağrı tedavileri değerlendirilebilir.

Glossofaringeal sinir nedir?

Glossofaringeal sinir (9. kafa çifti), dilin arka bölümünden, boğazdan ve bademcik çevresinden gelen duyuların taşınmasında görev alan sinirlerden biridir.

Ayrıca orta kulak bölgesinden gelen bazı duyuların taşınmasına da katkıda bulunur.

Bu sinirin aşırı hassaslaşması veya zarar görmesi sonucunda glossofaringeal nevralji ortaya çıkabilir.

Glossofaringeal nevraljinin belirtileri nelerdir?

En tipik belirti, birkaç saniye ile birkaç dakika arasında sürebilen çok şiddetli ağrı ataklarıdır.

Ağrı;

• Boğazın bir tarafında,
• Dil kökünde,
• Bademcik çevresinde,
• Çene altında,
• Kulağın içinde

hissedilebilir.

Bazı hastalarda ağrı aynı anda birkaç bölgede hissedilebilir.

Ağrıyı neler tetikleyebilir?

Glossofaringeal nevraljide günlük hayattaki basit hareketler bile ağrıyı başlatabilir:

Yutkunmak, konuşmak, öksürmek, hapşırmak, esnemek veya yemek yemek ağrıyı tetikleyebilir.

Bu nedenle bazı hastalar ağrı gelecek korkusuyla yemek yemekten veya konuşmaktan kaçınabilir.

Glossofaringeal nevralji neden olur?

Bazı hastalarda belirgin bir neden bulunamaz.

Ancak sinirin beyin sapından çıktığı bölgede bir damarın sinire temas etmesi veya bası yapması önemli nedenlerden biri olabilir.

Daha nadiren tümörler, sinir hasarı veya bazı nörolojik hastalıklar da benzer şikâyetlere yol açabilir.

Bu nedenle özellikle yeni başlayan ve şiddetli ağrılarda beyin MR’ı gibi görüntüleme yöntemleriyle değerlendirme gerekebilir.

Glossofaringeal nevralji nasıl tedavi edilir?

Tedavi genellikle ilaçlarla başlar.

Karbamazepin ve okskarbazepin gibi sinir ağrısına yönelik ilaçlar kullanılabilir. Hastanın durumuna göre başka ilaçlar da tedaviye eklenebilir.

İlaçların yeterli olmadığı veya ciddi yan etkilere neden olduğu durumlarda girişimsel tedaviler değerlendirilebilir.

Bunlar arasında:

• Glossofaringeal sinir bloğu,
• Radyofrekans tedavisi,
• Nörolizis,
• Uygun hastalarda cerrahi tedavi

bulunur.

Glossofaringeal sinir bloğu nedir?

Glossofaringeal sinir bloğu, ağrıyı taşıyan glossofaringeal sinirin çevresine lokal anestezik ilaç verilerek ağrı sinyallerinin geçici olarak azaltılması işlemidir.

Bu işlem hem tedavi amacıyla hem de ağrının glossofaringeal sinir kaynaklı olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olmak için kullanılabilir.

İşlem genellikle görüntüleme eşliğinde ve deneyimli bir hekim tarafından yapılır.

Glossofaringeal sinir RF tedavisi nedir?

Radyofrekans (RF) tedavisi, glossofaringeal sinirin ağrı iletimini azaltmayı amaçlayan girişimsel bir yöntemdir.

Özel bir iğne ile sinirin bulunduğu bölgeye ulaşılır. İğnenin doğru yerde olduğu kontrol edildikten sonra kontrollü radyofrekans enerjisi uygulanır.

Halk arasında bu işlem bazen “sinir yakma” olarak ifade edilir.

Ancak burada amaç siniri tamamen yok etmek değil, ağrı iletimini kontrollü şekilde azaltmaktır.

Nörolizis nedir?

Nörolizis, sinirin ağrı iletimini daha uzun süreli olarak azaltmak amacıyla uygulanan bir işlemdir.

Glossofaringeal nevraljide ilaç ve diğer tedavilere rağmen devam eden, yaşam kalitesini ciddi şekilde bozan ağrılarda seçilmiş hastalarda nörolitik tedavi düşünülebilir.

RF ile nörolizis birbirinden farklı tekniklerdir. Hastanın durumuna göre uygun yöntem belirlenir.

Glossofaringeal RF tedavisi kimlere uygulanabilir?

Özellikle;

• İlaç tedavisine yeterli yanıt vermeyen,
• İlaçların yan etkilerini tolere edemeyen,
• Sık ve çok şiddetli ağrı atakları yaşayan,
• Ağrısı günlük yaşamını ciddi şekilde etkileyen

uygun hastalarda girişimsel tedaviler değerlendirilebilir.

Ancak öncelikle ağrının gerçekten glossofaringeal nevralji olduğundan emin olmak gerekir. Boğaz ve kulak bölgesindeki her ağrı bu hastalıktan kaynaklanmaz.

Glossofaringeal RF tedavisinin riskleri var mı?

Glossofaringeal sinir, yutma ve boğaz fonksiyonlarıyla ilişkili önemli yapılara yakın olduğu için işlem özel dikkat ve deneyim gerektirir.

İşleme bağlı olarak geçici veya kalıcı his değişiklikleri ortaya çıkabilir. Çok nadir durumlarda yutma veya sesle ilgili sorunlar gelişebilir.

Bu nedenle işlem öncesinde fayda ve riskler ayrıntılı olarak değerlendirilmelidir.

Kısaca

Glossofaringeal nevralji, boğaz, dil kökü, bademcik çevresi veya kulakta elektrik çarpması gibi çok şiddetli ağrı ataklarına neden olan nadir bir sinir hastalığıdır.

Ağrı özellikle yutkunma, konuşma, öksürme ve yemek yeme ile tetiklenebilir.

Tedavide öncelikle ilaçlar kullanılır. İlaç tedavisinin yetersiz kaldığı uygun hastalarda glossofaringeal sinir bloğu, radyofrekans (RF) tedavisi veya nörolizis değerlendirilebilir.

Amaç, ağrı sinyallerinin iletimini azaltarak hastanın yutkunma, konuşma ve günlük yaşamını daha rahat sürdürebilmesini sağlamaktır. Dr. Erkan TEYİN