Sempatik Sinir Bloğu ve Nörolizisi Nedir?
Sempatik sinir bloğu, bazı kronik ağrı hastalıklarında ağrının azaltılması amacıyla uygulanan özel bir sinir enjeksiyonudur.
Vücudumuzda ağrıyı taşıyan sinirlerin yanında, bizim kontrolümüz dışında çalışan ve damarların daralıp genişlemesi, terleme ve bölgedeki kan akımı gibi işlevleri düzenleyen sinirler de bulunur. Bunlara sempatik sinirler denir.
Bazı hastalıklarda bu sinirler ağrının devam etmesinde rol oynayabilir. Böyle durumlarda sempatik sinirlerin geçici olarak durdurulması veya daha uzun süreli etkisizleştirilmesi ağrının azaltılmasına yardımcı olabilir.
Sempatik sinir bloğu hangi hastalıklarda kullanılır?
Sempatik sinir bloğu özellikle kol, el, bacak ve ayakta görülen bazı şiddetli ve uzun süreli ağrılarda tedavi seçeneklerinden biri olabilir.
En sık değerlendirildiği hastalıklardan biri Kompleks Bölgesel Ağrı Sendromu (CRPS)‘dir.
Kompleks Bölgesel Ağrı Sendromu (CRPS)
CRPS genellikle kırık, ameliyat, burkulma veya başka bir yaralanmadan sonra ortaya çıkabilir.
Yaralanan bölgede beklenenden çok daha şiddetli ve uzun süren ağrı gelişebilir.
Örneğin el veya ayakta;
- Yanma şeklinde şiddetli ağrı,
- Dokunmaya karşı aşırı hassasiyet,
- Şişme,
- Cilt renginde değişiklik,
- Bölgenin normalden sıcak veya soğuk olması,
- Aşırı terleme veya terlemede değişiklik,
- Hareket ettirmekte zorlanma
görülebilir.
Bu tür belirtiler varsa sempatik sinir bloğu bazı hastalarda tedavi seçenekleri arasında değerlendirilebilir.
Sempatik sinir bloğu başka hangi ağrılarda kullanılabilir?
Sempatik sinir bloğu, yalnızca CRPS için kullanılmaz.
Hastanın durumuna göre;
- Zona sonrası devam eden sinir ağrısı,
- Bazı el ve ayaklarda dolaşım bozukluğuyla birlikte görülen ağrılar,
- Bazı damar hastalıklarına eşlik eden ağrılar,
- Bazı ameliyatlardan sonra devam eden şiddetli ağrılar
gibi durumlarda da değerlendirilebilir.
Ancak önemli bir nokta vardır:
Her kol veya bacak ağrısı sempatik sinirlerden kaynaklanmaz.
Bu nedenle önce ağrının nedeninin belirlenmesi gerekir.
Sempatik sinir bloğu nasıl yapılır?
İşlemin yapılacağı bölge hastalığa göre değişir.
Kol ve el ağrılarında boyun bölgesindeki sempatik sinirlerin bulunduğu stellat ganglion hedeflenebilir.
Bacak ve ayak ağrılarında ise bel bölgesindeki sempatik sinirlerin bulunduğu lomber sempatik ganglionlar hedeflenebilir.
İşlem sırasında hasta uygun pozisyonda yatırılır.
Uygulama bölgesi lokal olarak uyuşturulur. Daha sonra röntgen veya ultrason görüntüleme eşliğinde ince bir iğne hedeflenen sinir bölgesine ilerletilir.
İğnenin doğru yerde olduğu kontrol edildikten sonra uygun ilaç uygulanır.
Amaç sempatik sinirlerin ağrı üzerindeki etkisini geçici olarak azaltmaktır.
Sempatik sinir bloğu neden yapılır?
Sempatik sinir bloğunun iki önemli amacı vardır.
Birincisi: Ağrının sempatik sinir sistemiyle ilişkili olup olmadığını anlamaya yardımcı olmak.
İkincisi: Uygun hastalarda ağrıyı azaltmak.
Ağrının azalması hastanın elini, kolunu, ayağını veya bacağını daha rahat kullanmasına yardımcı olabilir.
Özellikle CRPS gibi hastalıklarda hareketin yeniden kazanılması tedavinin önemli bir parçasıdır.
Sempatik nöroliz nedir?
Bazı hastalarda sempatik sinir bloğunun etkisi geçici olabilir.
Eğer hastada sempatik sinirlerin ağrının devam etmesinde önemli rol oynadığı düşünülüyorsa, daha uzun süreli ağrı azalması sağlamak amacıyla sempatik nöroliz değerlendirilebilir.
Nöroliz, sinirin ağrı iletme özelliğinin daha uzun süreli azaltılması anlamına gelir.
Bu işlem;
- Radyofrekans enerjisi,
- Özel kimyasal ilaçlar
gibi farklı yöntemlerle yapılabilir.
Nöroliz her hastaya uygulanmaz. Öncelikle hastanın gerçekten bu tedaviden yarar görme ihtimali değerlendirilmelidir.
Sempatik sinir “yakılır” mı?
Halk arasında bu işlem bazen “sinir yakma” olarak ifade edilir.
Ancak bu ifade işlemin nasıl yapıldığını tam olarak anlatmaz.
Amaç rastgele bir siniri yakmak değildir. Ağrının iletilmesinde rol oynayan belirli sempatik sinir yapısının kontrollü olarak etkisizleştirilmesi amaçlanır.
Özellikle radyofrekans kullanılan işlemlerde enerji ve sıcaklık kontrollü şekilde uygulanır.
Sempatik sinir bloğu ağrıyı tamamen geçirir mi?
Her hastada tamamen geçirmez.
Eğer ağrının oluşmasında sempatik sinirlerin önemli bir rolü varsa, blok sonrasında belirgin bir rahatlama görülebilir.
Ancak ağrının başka nedenleri de varsa yalnızca sempatik sinir bloğu yeterli olmayabilir.
Bu nedenle tedavi öncesinde ağrının kaynağının mümkün olduğunca doğru belirlenmesi gerekir.
Sempatik sinir bloğu sonrası ne yapılır?
Sempatik sinir bloğu çoğu zaman tek başına bütün tedavi değildir.
Özellikle CRPS gibi hastalıklarda ağrı azaldığında hastanın;
- Elini veya ayağını hareket ettirmesi,
- Egzersiz yapması,
- Fizik tedaviye katılması,
- Günlük aktivitelerine yavaş yavaş dönmesi
önemlidir.
Amaç sadece ağrıyı azaltmak değil, hastanın ağrı nedeniyle kullanamadığı bölgeyi yeniden kullanabilmesini sağlamaktır.
Sempatik sinir bloğunun riskleri var mı?
Her tıbbi işlemde olduğu gibi sempatik sinir bloğunun da bazı riskleri vardır.
İğnenin girdiği bölgede ağrı, kanama veya enfeksiyon oluşabilir.
İşlemin yapıldığı bölgeye bağlı olarak geçici tansiyon düşmesi, baş dönmesi veya başka geçici şikâyetler görülebilir.
Özellikle boyun bölgesinde yapılan işlemlerde önemli damarlar, sinirler ve solunum yollarına yakın çalışıldığı için görüntüleme eşliğinde ve deneyimli bir hekim tarafından yapılması önemlidir.
Sempatik sinir bloğu kimlere uygun değildir?
Her kronik ağrısı olan hastaya sempatik sinir bloğu yapılmaz.
Özellikle ağrının nedeni;
- Bel veya boyun fıtığı,
- Kas ve eklem hastalıkları,
- Damar tıkanıklığı,
- Enfeksiyon,
- Başka bir sinir hastalığı
ise öncelikle bu hastalığın kendisine yönelik tedavi planlanmalıdır.
Bu nedenle sempatik sinir bloğu kararı hastanın şikâyetleri, muayenesi ve gerekli tetkikleri birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Kısaca
Sempatik sinir bloğu, bazı şiddetli ve uzun süren ağrılarda ağrının oluşmasına katkıda bulunabilen sempatik sinirlerin geçici olarak bloke edilmesidir.
Özellikle Kompleks Bölgesel Ağrı Sendromu (CRPS) gibi hastalıklarda ve seçilmiş bazı kol, el, bacak ve ayak ağrılarında kullanılabilir.
Sempatik nöroliz ise sempatik sinirlerin ağrı iletme özelliğini daha uzun süreli azaltmayı amaçlayan bir tedavidir.
Tedavinin başarılı olmasında en önemli nokta doğru hastanın seçilmesidir. Dr. Erkan TEYİN