Boyun Bölgesi Ağrıları ve Nedenleri

Boyun ağrısı, masa başında çalışanlardan ağır iş yapanlara kadar her yaşta görülebilen yaygın bir şikâyettir. Boyun bölgesindeki ağrı yalnızca kaslardan kaynaklanmaz. Boyun fıtığı (servikal HNP), disk kaynaklı ağrı, faset eklem ağrısı, miyofasiyal ağrı, sinir sıkışması ve boyun omurlarındaki dejeneratif değişiklikler boyun ağrısına neden olabilir.

Ağrının kaynağını doğru belirlemek, uygun tedavinin seçilmesi açısından önemlidir.

Faset Eklem Kaynaklı Boyun Ağrısı

Boyun omurlarının arka tarafında birbirleriyle bağlantı sağlayan küçük eklemler bulunur. Bunlara faset eklemleri denir. Bu eklemlerde yaşa bağlı yıpranma, kireçlenme, aşırı yüklenme veya travma sonucunda ağrı gelişebilir.

Faset kaynaklı ağrı genellikle boynun arka veya yan tarafında hissedilir ve omuzlara, kürek kemiği çevresine veya başın arka kısmına yayılabilir.

Boyun hareketleriyle, özellikle geriye doğru eğilme ve dönme hareketleriyle ağrı artabilir.

Bazı hastalarda faset eklemlerinden kaynaklanan ağrının değerlendirilmesi amacıyla tanısal faset eklem veya medial dal blokları uygulanabilir. Uygun hastalarda tanısal bloklara verilen yanıta göre radyofrekans tedavisi gibi girişimsel yöntemler değerlendirilebilir.

Disk Kaynaklı (Diskojenik) Boyun Ağrısı

Boyun omurları arasında bulunan diskler, omurganın hareketini sağlayan ve yükleri dağıtan yapılardır. Zaman içerisinde disklerde su kaybı ve yapısal bozulmalar meydana gelebilir.

Bazı hastalarda ağrının kaynağı doğrudan disk dokusu olabilir. Buna diskojenik boyun ağrısı denir.

Disk kaynaklı ağrı genellikle boyunda hissedilir ve bazı hastalarda omuz veya kürek kemiği çevresine yayılabilir. Ancak her boyun fıtığı veya MR’da görülen disk bozukluğu ağrının nedeni değildir.

Bu nedenle MR görüntüsündeki bulgunun hastanın şikâyetleri ve muayene bulguları ile birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Boyun Fıtığı (Servikal HNP)

Halk arasında boyun fıtığı olarak bilinen servikal disk hernisi, boyun omurları arasındaki diskin dışarı doğru taşarak sinir köklerine veya daha nadiren omuriliğe baskı yapması durumudur.

Boyun fıtığı yalnızca boyun ağrısına neden olmayabilir. Sinir kökü etkilenirse:

• Omuzdan kola yayılan ağrı
• Kolda veya elde uyuşma
• Karıncalanma
• Elektrik çarpar tarzda ağrı
• El veya kolda güç kaybı

görülebilir.

Sinir kökü basısına bağlı kola yayılan bu ağrıya servikal radikülopati denir.

Her boyun fıtığında ameliyat gerekmez. Hastanın nörolojik durumu, ağrının şiddeti, görüntüleme bulguları ve uygulanan tedavilere verdiği yanıt birlikte değerlendirilerek tedavi planlanır.

Miyofasiyal Boyun Ağrısı

Boyun ağrılarının sık nedenlerinden biri de kas ve kasların çevresindeki dokulardan kaynaklanan miyofasiyal ağrıdır.

Uzun süre bilgisayar veya telefon kullanmak, yanlış pozisyonda çalışmak, stres, kasların aşırı kullanılması veya boyun bölgesinin zorlanması kaslarda gerginliğe neden olabilir.

Bazı kasların içerisinde tetik noktalar oluşabilir. Bu noktalar üzerine basıldığında ağrı ortaya çıkabilir veya ağrı başka bir bölgeye yansıyabilir.

Miyofasiyal ağrıda:

• Boyun ve omuzlarda sertlik
• Kaslarda gerginlik
• Dokunmakla hassasiyet
• Omuz ve kürek kemiğine yayılan ağrı
• Hareket kısıtlılığı
• Baş ağrısı

görülebilir.

Tedavide egzersiz, fizik tedavi, postür düzenlemesi ve uygun hastalarda tetik nokta enjeksiyonları, kuru iğneleme ve diğer girişimsel yöntemler değerlendirilebilir.

Boyun Kireçlenmesi ve Dejeneratif Değişiklikler

Yaş ilerledikçe boyun omurlarında ve eklemlerde yıpranmalar meydana gelebilir. Halk arasında “boyun kireçlenmesi” olarak adlandırılan bu durum tıbben servikal spondiloz olarak ifade edilir.

Boyun hareketlerinde kısıtlılık, tutukluk ve ağrı görülebilir. Bazı hastalarda oluşan kemik çıkıntıları sinir köklerine veya omuriliğe baskı yapabilir.

Ancak MR veya röntgende kireçlenme görülmesi, mutlaka ağrının nedeninin bu olduğu anlamına gelmez. Görüntüleme bulguları hastanın şikâyetleri ve muayenesiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Boyundan Kaynaklanan Baş ve Omuz Ağrıları

Boyun bölgesindeki eklem, disk ve kaslardan kaynaklanan ağrı yalnızca boyunda hissedilmeyebilir.

Ağrı:

• Enseye
• Başın arka kısmına
• Şakaklara
• Omuzlara
• Kürek kemiği çevresine
• Kollara

yayılabilir.

Bu nedenle özellikle boyun hareketleriyle artan ve ense bölgesinden başa yayılan ağrılarda boyun kaynaklı baş ağrısı da değerlendirilmelidir.

Boyun Ağrısında Hangi Tedaviler Uygulanabilir?

Tedavi, ağrının kaynağına göre değişir.

Kas kaynaklı ağrılarda egzersiz, fizik tedavi, ilaç tedavisi ve uygun hastalarda tetik nokta tedavileri kullanılabilir.

Sinir kökü kaynaklı ağrılarda ilaç tedavilerinin yanında uygun hastalarda servikal epidural enjeksiyon veya selektif sinir kökü enjeksiyonları değerlendirilebilir.

Faset eklem kaynaklı ağrılarda tanısal medial dal blokları ve uygun hastalarda radyofrekans tedavisi düşünülebilir.

İleri derecede sinir veya omurilik basısı, ilerleyen güç kaybı ya da ciddi nörolojik bulgular varsa beyin cerrahisi değerlendirmesi gerekebilir.

Unutmayın

Her boyun ağrısı boyun fıtığı değildir. Her MR bulgusu da ağrının nedeni değildir.

Doğru tedavi için öncelikle ağrının kas, faset eklem, disk, sinir kökü veya başka bir yapıdan kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesi gerekir.

Uzun süren, tekrarlayan veya kola yayılan boyun ağrılarında uzman değerlendirmesi, doğru tanı ve uygun tedavi planı açısından önemlidir. Dr. Erkan TEYİN