Kansere Bağlı Karın Ağrısı Tedavisi
Kansere bağlı karın ağrısı, tümörün karın içindeki organlara, sinirlere veya çevre dokulara baskı yapmasıyla ortaya çıkabilir. Özellikle pankreas, mide, bağırsak, karaciğer ve diğer karın içi organların kanserlerinde ağrı önemli bir sorun olabilir.
Ağrının nedeni ve yerine göre tedavi değişir. Amaç yalnızca ağrıyı azaltmak değil, hastanın uyumasını, hareket etmesini ve günlük yaşamını mümkün olduğunca rahat sürdürmesini sağlamaktır.
Kansere bağlı karın ağrısında basamaklı tedavi
Tedavi genellikle ağrının şiddetine ve nedenine göre basamaklı olarak planlanır.
1. Basamak: Ağrı kesici ilaçlar
Hafif ağrılarda parasetamol gibi ağrı kesiciler kullanılabilir. Hastanın durumuna göre farklı ağrı kesici ilaçlar tedaviye eklenebilir.
2. Basamak: Daha güçlü ağrı kesiciler
Orta ve şiddetli ağrılarda, özellikle kanser ağrısında morfin ve diğer güçlü opioid ağrı kesiciler kullanılabilir.
Sinir kaynaklı yanma ve elektrik çarpması gibi ağrılarda ise sinir ağrısına yönelik ilaçlar tedaviye eklenebilir.
3. Basamak: Girişimsel ağrı tedavileri
İlaçlara rağmen ağrı yeterince kontrol altına alınamıyorsa veya ilaçların yan etkileri hastayı çok zorluyorsa, ağrının kaynağına yönelik sinir blokları ve nöroliz işlemleri değerlendirilebilir.
Karın ağrısında kullanılan en önemli girişimsel yöntemlerden bazıları:
Çölyak sinir bloğu / nörolizi
Splanknik sinir bloğu / nörolizi
Hipogastrik sinir bloğu / nörolizi
Bu işlemlerin her biri farklı bölgelerden gelen ağrıları hedefler.
Çölyak sinir bloğu nedir?
Çölyak sinir ağı, üst karın bölgesindeki birçok organdan gelen ağrı sinyallerinin taşınmasında önemli rol oynar.
Özellikle pankreas kanserine bağlı karın ve sırt ağrısında çölyak sinir bloğu veya nörolizi önemli bir tedavi seçeneği olabilir.
İşlem sırasında görüntüleme eşliğinde çölyak sinirlerin bulunduğu bölgeye ulaşılır.
Öncelikle sinir bloğu yapılarak ağrının bu sinirlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı değerlendirilebilir. Uygun hastalarda daha uzun süreli ağrı kontrolü amacıyla çölyak sinir nörolizi yapılabilir.
Splanknik sinir bloğu nedir?
Splanknik sinirler, göğüs kafesinin alt bölümünden karın içindeki organlara doğru ilerleyen ve iç organlardan gelen ağrı sinyallerinin taşınmasında rol alan sinirlerdir.
Özellikle üst karın bölgesindeki kanser ağrılarında splanknik sinir bloğu veya nörolizi bazı hastalarda kullanılabilir.
Çölyak sinir tedavisine benzer şekilde amaç, karın içindeki organlardan gelen ağrı sinyallerini azaltmaktır.
Hipogastrik sinir bloğu nedir?
Hipogastrik sinirler, özellikle alt karın ve leğen kemiğinin altındaki organlardan gelen ağrıların taşınmasında rol oynar.
Bu nedenle;
- Alt karın ağrısı,
- Mesane çevresinden kaynaklanan ağrı,
- Rahim ve çevresinden kaynaklanan bazı ağrılar,
- Prostat ve çevresinden kaynaklanan bazı ağrılar,
- Rektum ve alt bağırsak bölgesinden kaynaklanan bazı kanser ağrıları
için üst hipogastrik sinir bloğu veya nörolizi değerlendirilebilir.
Çölyak, splanknik ve hipogastrik blok arasındaki fark
Basitçe şöyle düşünebiliriz:
| Tedavi | Daha çok hangi bölgeden gelen ağrıyı hedefler? |
| Çölyak sinir bloğu | Üst karın ve bazı karın içi organlardan gelen ağrı |
| Splanknik sinir bloğu | Özellikle üst karın ve iç organlardan gelen ağrı |
| Hipogastrik sinir bloğu | Alt karın ve leğen kemiğinin altındaki organlardan gelen ağrı |
Ancak bu bölgeler kesin sınırlarla birbirinden ayrılmaz. Ağrının yayılımı, kanserin bulunduğu yer ve hastanın muayenesi hangi yöntemin uygun olduğunu belirler.
Sinir bloğu ile nöroliz arasındaki fark nedir?
Sinir bloğunda, sinirin çevresine ilaç verilerek ağrı sinyallerinin geçici olarak azaltılması amaçlanır.
Nörolizde ise sinirin ağrı iletimini daha uzun süreli olarak azaltmak hedeflenir.
Kanser ağrısında özellikle alkol veya fenol gibi nöroliz sağlayan maddelerle yapılan çölyak veya hipogastrik nöroliz, uygun hastalarda daha uzun süreli ağrı kontrolü sağlayabilir.
Bu işlemlerin amacı siniri tamamen yok etmek değil, ağrı sinyallerini azaltmaktır.
İlaç mı, sinir bloğu mu?
Bu iki tedavi birbirinin alternatifi olmak zorunda değildir.
Kanser ağrısında çoğu zaman ilaç tedavisi ile girişimsel ağrı tedavileri birlikte kullanılabilir.
Örneğin güçlü ağrı kesiciler kullanan bir hastada ağrı yeterince kontrol edilemiyorsa veya ilaçların uyku hali, bulantı, kabızlık gibi yan etkileri belirginse, uygun sinir bloğu veya nöroliz tedaviye eklenebilir.
Amaç, mümkün olduğunca iyi ağrı kontrolü sağlarken ilaçların yan etkilerini azaltmaktır.
Kısaca
Kansere bağlı karın ağrısında tedavi basamaklı olarak planlanır.
Öncelikle ağrıya neden olan kanserin kendisine yönelik tedavi ve uygun ağrı kesici ilaçlar kullanılır. Ağrı yeterince kontrol altına alınamazsa girişimsel ağrı tedavileri gündeme gelebilir.
Üst karın ağrılarında çölyak ve splanknik sinirler,
alt karın ve leğen kemiğinin altındaki organlardan kaynaklanan ağrılarda ise hipogastrik sinirler hedeflenebilir.
Uygun hastalarda sinir bloğu veya daha uzun süreli ağrı kontrolü amacıyla nöroliz uygulanabilir.
Amaç hastanın ağrısını azaltmak, daha rahat uyumasını ve günlük yaşamını sürdürebilmesini sağlamaktır.