Epidural Nörolitik Blok ve İntratekal Nörolitik Blok
Epidural nörolitik blok ve intratekal nörolitik blok, özellikle ileri evre kanser hastalarında ilaçlarla yeterince kontrol altına alınamayan şiddetli ağrıların tedavisinde kullanılabilen girişimsel ağrı tedavileridir.
Bu yöntemler rutin ağrı tedavilerinin yerine ilk seçenek olarak kullanılmaz. Öncelikle kanserin kendisine yönelik tedavi, uygun ağrı kesiciler ve yardımcı ilaçlar değerlendirilir. Ağrı buna rağmen kontrol edilemiyorsa, seçilmiş hastalarda sinirlerin ağrı iletimini uzun süreli azaltmaya yönelik nörolitik işlemler gündeme gelebilir.
Epidural nörolitik blok nedir?
Epidural nörolitik blok, omurga kanalında sinirlerin bulunduğu bölgeye özel ilaçlar verilerek ağrı sinyallerinin uzun süreli azaltılmasını amaçlayan bir tedavidir.
Halk arasında bunu kısaca:
“Omurga çevresindeki ağrı sinyallerini taşıyan sinirlerin kontrollü olarak etkisizleştirilmesi”
şeklinde anlatabiliriz.
Özellikle kanserin omurga veya çevresindeki sinirlere baskı yaptığı ve şiddetli ağrıya neden olduğu bazı hastalarda değerlendirilebilir.
İntratekal nörolitik blok nedir?
İntratekal nörolitik blok, omurilik sıvısının bulunduğu bölgeye nörolitik ilaç verilerek ağrı ileten sinirlerin daha uzun süreli olarak etkisizleştirilmesini amaçlayan daha ileri bir girişimsel ağrı tedavisidir.
İşlem, omurilik ve sinirlerin bulunduğu bölgeye çok yakın gerçekleştirildiği için özel deneyim ve dikkat gerektirir.
İntratekal nöroliz, özellikle çok şiddetli, tedavisi zor ve ileri evre kanser ağrısı bulunan seçilmiş hastalarda gündeme gelebilir. Literatürde nörolitik tedaviler, dirençli kanser ağrısında kullanılan girişimsel yöntemler arasında yer almaktadır.
Epidural ve intratekal nörolitik blok arasındaki fark nedir?
Basitçe şöyle anlatılabilir:
Epidural nörolitik blok:
Sinirlerin bulunduğu omurga çevresindeki alana uygulanır.
İntratekal nörolitik blok:
Omurilik sıvısının bulunduğu alana uygulanır.
İntratekal uygulama sinirlere çok daha yakın olduğu için daha seçici hastalarda ve deneyimli ekipler tarafından yapılması gerekir.
Kanser ağrısında ne zaman düşünülür?
Bu işlemler genellikle;
- Çok şiddetli kanser ağrısı,
- İlaçlara rağmen devam eden ağrı,
- Yüksek doz ağrı kesici ihtiyacı,
- Ağrı kesicilerin ciddi yan etkileri,
- Kanserin sinirlere veya omurga çevresine yayılması
gibi durumlarda değerlendirilebilir.
Dünya Sağlık Örgütü, kanser ağrısının çoğu hastada ilaç tedavileriyle kontrol edilebildiğini; ancak az sayıda, seçilmiş hastada nörolitik ve diğer girişimsel sinir tedavilerinin ek bir seçenek olabileceğini belirtmektedir.
“Sinir yakma” işlemi midir?
Halk arasında nörolitik işlemler bazen “sinir yakma” şeklinde ifade edilir.
Ancak burada amaç bütün sinirleri yok etmek değildir.
Amaç, ağrının iletilmesinde rol oynayan belirli sinirlerin ağrı taşıma özelliğini kontrollü ve uzun süreli olarak azaltmaktır.
Nörolizde kullanılan yönteme göre farklı ilaçlar veya teknikler kullanılabilir.
Nörolitik blok ağrıyı tamamen geçirir mi?
Her hastada tamamen ağrısızlık sağlamaz.
Kanser ağrısı aynı anda kemiklerden, iç organlardan, sinirlerden veya birden fazla bölgeden kaynaklanabilir. Bu nedenle bir sinir bloğu ağrının yalnızca belirli bir bölümünü azaltabilir.
Amaç çoğu zaman ağrıyı tamamen ortadan kaldırmaktan çok hastanın daha rahat uyumasını, hareket etmesini ve günlük yaşamını sürdürebilmesini sağlamaktır. WHO da kanser ağrısı tedavisindeki temel hedefi kabul edilebilir bir yaşam kalitesi sağlayacak düzeyde ağrı kontrolü olarak tanımlamaktadır.
Riskleri var mı?
Evet. Özellikle epidural ve intratekal nörolitik işlemler, sinir sistemine yakın uygulandıkları için deneyim gerektiren işlemlerdir.
Kanama, enfeksiyon, sinir hasarı, duyu veya hareket değişiklikleri ve kullanılan ilaca bağlı komplikasyonlar görülebilir.
Bu nedenle ayrıntılı hasta değerlendirmesi, uygun görüntüleme ve deneyimli bir ağrı tedavisi ekibi önemlidir.
Kısaca
Epidural ve intratekal nörolitik bloklar, özellikle ileri evre kanser hastalarında ilaçlarla yeterince kontrol edilemeyen şiddetli ağrıların azaltılması amacıyla kullanılan ileri girişimsel ağrı tedavileridir.
Epidural nöroliz, omurga çevresindeki sinirlerin bulunduğu bölgeyi; intratekal nöroliz ise omurilik sıvısının bulunduğu bölgeyi hedefler.
Her iki yöntem de rutin olarak herkese uygulanmaz. Hastanın ağrısının kaynağı, kanserin yayılımı, kullanılan ilaçlar, yaşam beklentisi ve tedavinin sağlayacağı yarar birlikte değerlendirilerek karar verilir