Servikojenik Baş Ağrısı ve Girişimsel Tedaviler

Servikojenik baş ağrısı, ağrının kaynağının başın kendisinden değil, boyun bölgesindeki eklem, kas, bağ veya sinirlerden kaynaklandığı baş ağrısı türüdür.

Hastalar çoğu zaman ağrıyı ense ve boyundan başlayıp başın arkasına, şakaklara, alına veya göz çevresine doğru yayılan bir ağrı olarak tarif eder.

Boyun hareketleriyle artan baş ağrısı, boyun hareketlerinde kısıtlılık ve özellikle tek taraflı ağrı servikojenik baş ağrısını düşündürebilir.

Servikojenik baş ağrısı neden olur?

Boyun omurlarının üst kısmındaki eklemler, kaslar ve sinirler baş bölgesindeki ağrı yollarıyla yakından ilişkilidir.

Özellikle üst boyun eklemlerindeki (faset eklemlerindeki) sorunlar baş ağrısına neden olabilir.

Sık görülen nedenler arasında:

• Boyun eklemlerinde aşınma,
• Boyun fıtığı veya disk sorunları,
• Boyun kaslarında uzun süreli gerginlik,
• Kötü duruş,
• Boyun travmaları,
• Daha önce geçirilmiş trafik kazaları

bulunabilir.

Ancak her boyun ağrısı ile birlikte görülen baş ağrısı servikojenik baş ağrısı değildir. Migren ve gerilim tipi baş ağrısı gibi başka baş ağrılarının da mutlaka değerlendirilmesi gerekir.

Servikojenik baş ağrısı nasıl anlaşılır?

Ağrı çoğunlukla boyun veya ense bölgesinden başlar ve başa doğru yayılır.

Şu özellikler görülebilir:

• Tek taraflı baş ağrısı,
• Ense kökünde ağrı,
• Boyun hareketleriyle ağrının artması,
• Boyun hareketlerinde kısıtlılık,
• Omuz ve kürek kemiğine yayılan ağrı,
• Başın arka kısmında baskı veya batma hissi.

Bazı hastalar ağrıyı “Ensemden başlayıp başımın içine doğru çıkıyor” şeklinde tarif eder.

Tanı nasıl konulur?

Servikojenik baş ağrısında hastanın şikâyetleri ve muayenesi çok önemlidir.

Boyun hareketleri, eklemler, kaslar ve sinirler değerlendirilir.

Gerekli durumlarda boyun MR’ı veya röntgen gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Ancak MR’da görülen her boyun fıtığı veya kireçlenme baş ağrısının nedeni değildir.

Bu nedenle görüntüleme sonuçlarının hastanın muayenesi ve şikâyetleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Servikojenik baş ağrısında girişimsel tedaviler

İlaç tedavisi, fizik tedavi, egzersiz ve duruş düzenlemesine rağmen ağrısı devam eden uygun hastalarda girişimsel ağrı tedavileri uygulanabilir.

Tedavinin seçimi ağrının hangi yapıdan kaynaklandığına göre yapılır.

Boyun faset eklem sinirlerine radyofrekans (RF)

Üst boyundaki faset eklemlerinden gelen ağrı sinyallerini taşıyan medial dal sinirleri bazı hastalarda baş ağrısının kaynağı olabilir.

Öncelikle bu sinirlere tanısal sinir bloğu yapılabilir.

Blok sonrasında ağrıda belirgin azalma görülürse, uygun hastalarda radyofrekans (RF) tedavisi düşünülebilir.

Halk arasında bu işlem “sinir yakma” olarak bilinir.

Radyofrekansın amacı siniri tamamen yok etmek değil, ağrı sinyallerinin iletimini azaltmaktır.

Özellikle tekrarlayan ve faset eklem kaynaklı olduğu düşünülen servikojenik baş ağrılarında değerlendirilebilir.

Büyük oksipital sinir bloğu

Büyük oksipital sinir, başın arka kısmındaki duyuyu taşıyan önemli sinirlerden biridir.

Ense kökünden başlayıp başın arkasına yayılan ağrılarda bu sinire oksipital sinir bloğu uygulanabilir.

Sinirin çevresine lokal anestezik ilaç verilerek ağrı sinyallerinin azaltılması amaçlanır.

Bazı hastalarda blok hem tanıya yardımcı olmak hem de tedavi amacıyla kullanılabilir.

Oksipital sinir pulsed RF

Oksipital sinir bloğundan fayda gören ancak ağrısı tekrar eden seçilmiş hastalarda pulsed radyofrekans (PRF) değerlendirilebilir.

PRF’de kontrollü enerji darbeleri kullanılır.

Amaç siniri tamamen yok etmek değil, ağrı iletimini değiştirmek ve azaltmaktır.

Özellikle başın arka kısmında yoğunlaşan ve oksipital sinir kaynaklı olduğu düşünülen ağrılarda kullanılabilir.

Servikal epidural enjeksiyon

Boyun bölgesindeki sinir köklerinin etkilenmesine bağlı ağrı veya bazı özel durumlarda servikal epidural enjeksiyon değerlendirilebilir.

Ancak servikojenik baş ağrısının her hastasında epidural enjeksiyon yapılması gerekmez.

Bu tedavi daha çok sinir kökü etkilenmesi, boyun fıtığı veya buna bağlı kola yayılan ağrı gibi ek bulgular olduğunda gündeme gelir.

Servikal sinir kökü bloğu

Bazı hastalarda ağrının belirli bir boyun sinir kökünden kaynaklandığı düşünülüyorsa tanısal veya tedavi amacıyla sinir kökü bloğu yapılabilir.

Bu yöntem özellikle boyun kaynaklı ağrının baş bölgesine yayılması ve sinir kökü etkilenmesi bulunan hastalarda değerlendirilebilir.

Girişimsel tedavi ne zaman düşünülür?

Özellikle;

• Uzun süredir devam eden baş ağrısı olan,
• Boyun hareketleriyle ağrısı artan,
• Fizik tedavi ve egzersize rağmen şikâyeti devam eden,
• İlaç tedavisinden yeterli fayda görmeyen,
• Ağrının boyun eklemleri veya sinirlerinden kaynaklandığı düşünülen

uygun hastalarda girişimsel tedaviler değerlendirilebilir.

Her hastaya aynı işlem uygulanmaz.

Örneğin faset eklem kaynaklı ağrıda medial dal RF, oksipital sinir kaynaklı ağrıda oksipital sinir bloğu veya PRF daha uygun olabilir.

Kısaca

Servikojenik baş ağrısı, baş ağrısının kaynağının boyun bölgesindeki eklem, kas veya sinirler olması durumudur.

Genellikle ense ve boyundan başlayarak başın arkasına veya başın diğer bölgelerine yayılan, boyun hareketleriyle artabilen bir ağrıdır.

Tedavide öncelikle ilaç, fizik tedavi, egzersiz ve duruş düzenlemesi uygulanır.

Bunlara rağmen devam eden uygun hastalarda:

Boyun faset sinirlerine RF → ağrı sinyallerini azaltmayı amaçlar.

Oksipital sinir bloğu → başın arka kısmındaki ağrıyı azaltabilir ve tanıya yardımcı olabilir.

Oksipital sinir PRF → seçilmiş hastalarda daha uzun süreli ağrı kontrolü amacıyla değerlendirilebilir.

Servikal epidural veya sinir kökü bloğu → özellikle sinir kökü etkilenmesinin eşlik ettiği uygun hastalarda düşünülebilir.

Tedavinin başarılı olabilmesi için en önemli nokta baş ağrısının gerçekten boyun kaynaklı olduğunun doğru belirlenmesidir.