Stellate Ganglion Bloğu, Nörolizis ve RFT

Stellate ganglion bloğu, özellikle el, kol ve omuz bölgesinde görülen bazı kronik ağrıların tedavisinde kullanılan girişimsel bir ağrı tedavisidir. Uygun hastalarda stellate ganglion bloğunun yanı sıra stellate ganglion nörolizisi ve radyofrekans (RFT) uygulamaları da değerlendirilebilir.

Stellate Ganglion Nedir?

Stellate ganglion, boynun alt kısmında bulunan önemli bir sinir merkezidir. Vücudun sempatik sinir sistemi adı verilen bölümünün bir parçasıdır.

Sempatik sinirler; damarların büzülüp genişlemesi, el ve koldaki kan akımı, terleme ve bazı kronik ağrı mekanizmalarında rol oynar.

Bazı hastalıklarda bu sinir sisteminin ağrının devam etmesine katkıda bulunduğu düşünülür. Bu durumda stellate ganglion hedeflenerek ağrının azaltılması amaçlanabilir.

Halk arasında yıldız ganglion bloğu olarak da adlandırılır.

Stellate Ganglion Bloğu Nedir?

Stellate ganglion bloğu, boynun alt kısmındaki stellate ganglionun bulunduğu bölgeye özel bir iğne ile ilaç verilmesi işlemidir.

İşlem genellikle ultrason veya röntgen görüntüleme eşliğinde yapılır.

Amaç, sempatik sinirlerin etkisini geçici olarak azaltarak ağrının hafifletilmesidir.

Stellate ganglion bloğu aynı zamanda ağrının sempatik sinir sistemiyle ilişkili olup olmadığını anlamaya yardımcı olabilir.

Stellate Ganglion Bloğu Hangi Hastalıklarda Kullanılır?

Stellate ganglion bloğu özellikle aşağıdaki durumlarda uygun hastalarda değerlendirilebilir:

• Kompleks bölgesel ağrı sendromu (CRPS)
• El ve kolda sinir kaynaklı kronik ağrı
• Yanma şeklindeki el ve kol ağrıları
• El veya kolda renk ve ısı değişikliği bulunan ağrılar
• Aşırı hassasiyet ve dokunmakla artan ağrı
• Bazı dolaşım bozukluklarına eşlik eden ağrılar
• Tedavilere dirençli seçilmiş üst ekstremite ağrıları

Ancak her el, kol veya omuz ağrısında stellate ganglion bloğu yapılmaz. Öncelikle ağrının nedeninin belirlenmesi gerekir.

Kompleks Bölgesel Ağrı Sendromunda Stellate Ganglion Bloğu

Stellate ganglion bloğunun en bilinen kullanım alanlarından biri kompleks bölgesel ağrı sendromudur (CRPS).

CRPS, bazen kırık, ameliyat veya başka bir yaralanmadan sonra ortaya çıkabilen karmaşık bir ağrı durumudur.

Hastada:

• Şiddetli yanma
• Dokunmaya karşı aşırı hassasiyet
• El veya kolda şişlik
• Renk değişikliği
• Isı değişikliği
• Terleme farklılığı
• Hareket kısıtlılığı

görülebilir.

Bu hastalarda sempatik sinir sisteminin ağrının devamında rol oynayabileceği düşünülüyorsa stellate ganglion bloğu tedavi seçeneklerinden biri olabilir.

Stellate Ganglion Nörolizisi Nedir?

Nörolizis, sinirlerin ağrı iletimini daha uzun süre azaltmak amacıyla sinir dokusuna nörolitik bir madde uygulanmasıdır.

Stellate ganglion nörolizisinde amaç, sempatik sinirlerin ağrı üzerindeki etkisini daha uzun süreli olarak azaltmaktır.

Bu işlem basit bir sinir bloğundan farklıdır.

Stellate ganglion bloğu genellikle geçici etki oluştururken, nörolizis daha uzun süreli bir etki sağlamayı amaçlar.

Nörolizis, özellikle tedavilere dirençli ve sempatik sinir sisteminin ağrıda önemli rol oynadığı düşünülen seçilmiş hastalarda gündeme gelir.

Ancak nörolizis her kronik kol veya el ağrısında uygulanacak rutin bir tedavi değildir.

Stellate Ganglion RFT Nedir?

Stellate ganglion RFT (radyofrekans tedavisi), radyofrekans enerjisi kullanılarak stellate ganglion bölgesindeki sinirlerin ağrı iletimini değiştirmeyi amaçlayan girişimsel bir tedavidir.

Radyofrekans uygulamalarında iki farklı yaklaşım bulunabilir:

Pulsed RFT

Pulsed radyofrekans uygulamasında sinir dokusuna sürekli yüksek ısı verilmesi yerine aralıklı radyofrekans enerjisi uygulanır.

Amaç siniri tamamen yok etmekten çok sinirin ağrı iletimini değiştirmektir.

Termal RFT

Termal radyofrekans uygulamasında kontrollü ısı oluşturularak hedeflenen sinir dokusunda daha uzun süreli etki oluşturulması amaçlanır.

Stellate ganglion bölgesindeki RFT uygulamaları bilimsel literatürde tanımlanmış olmakla birlikte, bu yöntemin kanıt düzeyi bazı daha iyi çalışılmış radyofrekans uygulamalarındaki kadar güçlü değildir.

Bu nedenle stellate ganglion RFT’si uygun seçilmiş hastalarda düşünülebilecek ileri bir girişimsel tedavi seçeneğidir; her hastaya rutin olarak uygulanmaz.

Stellate Ganglion Bloğu, Nörolizis ve RFT Arasındaki Fark

Tedavi	Amaç	Etki
Stellate ganglion bloğu	Sempatik sinirlerin etkisini geçici olarak azaltmak	Genellikle geçici
Stellate ganglion nörolizisi	Sinir iletimini daha uzun süre azaltmak	Daha uzun süreli olabilir
Pulsed RFT	Sinirlerin ağrı iletimini değiştirmek	Süresi hastaya göre değişir
Termal RFT	Kontrollü ısı ile daha uzun süreli sinir etkisi oluşturmak	Süresi değişkendir

Hangi yöntemin tercih edileceği hastanın tanısına, ağrının özelliklerine, önceki tedavilere verdiği yanıta ve işlemden beklenen yarar-risk dengesine göre belirlenir.

Stellate Ganglion Bloğu Nasıl Yapılır?

Stellate ganglion boynun derin kısmında ve önemli damarların yakınında bulunur.

Bu nedenle işlem sırasında görüntüleme kullanılması önemlidir.

Hasta sırtüstü yatırılır. Boyun bölgesi steril şekilde hazırlanır ve lokal anestezi uygulanır.

Ultrason veya röntgen yardımıyla ince iğne kontrollü olarak stellate ganglionun bulunduğu bölgeye ilerletilir.

Uygulanacak tedaviye göre:

• Sinir bloğunda ilaç,
• Nöroliziste nörolitik madde,
• RFT’de radyofrekans enerjisi

kullanılır.

İşlem sonrasında hasta kısa süre gözlem altında tutulur.

Stellate Ganglion Bloğu Sonrasında El Neden Isınır?

Başarılı bir stellate ganglion bloğundan sonra işlem yapılan taraftaki elde ısınma ve renk değişikliği görülebilir.

Bunun nedeni sempatik sinirlerin damarlar üzerindeki etkisinin geçici olarak azalmasıdır.

Bazı hastalarda bununla birlikte ağrıda ve aşırı hassasiyette de azalma meydana gelebilir.

Stellate Ganglion Tedavisinin Etkisi Ne Kadar Sürer?

Etkinin süresi hastadan hastaya değişir.

Bazı hastalarda tek bir bloktan sonra belirgin rahatlama görülebilir. Bazı hastalarda ise etki daha kısa sürebilir veya ek tedavilere ihtiyaç duyulabilir.

Özellikle CRPS gibi karmaşık ağrı hastalıklarında amaç yalnızca ağrıyı azaltmak değildir.

Ağrının azalmasıyla birlikte hastanın fizik tedaviye, egzersize ve günlük hareketlerine daha rahat katılması da tedavinin önemli hedeflerinden biridir.

Stellate Ganglion Tedavisinin Riskleri Nelerdir?

Stellate ganglion boyun bölgesinde önemli damar ve sinir yapılarına yakın olduğu için işlem dikkatli şekilde yapılmalıdır.

İşlem sonrasında geçici olarak:

• Ses kısıklığı
• Göz kapağında düşme
• Göz bebeğinde küçülme
• Yutkunmada farklılık
• Boğaz veya boyunda uyuşukluk
• İşlem bölgesinde ağrı

görülebilir.

Daha nadir olarak kanama, enfeksiyon, damar yaralanması veya sinir hasarı gibi komplikasyonlar ortaya çıkabilir.

Bu nedenle stellate ganglion bloğu, nörolizisi veya RFT’sinin görüntüleme eşliğinde ve deneyimli bir hekim tarafından yapılması önemlidir.

Stellate Ganglion Tedavisi Her Hastaya Uygulanır mı?

Hayır.

Stellate ganglion tedavileri özellikle sempatik sinir sisteminin ağrıda rol oynayabileceği düşünülen hastalarda değerlendirilir.

Örneğin yalnızca kas, tendon veya eklem kaynaklı bir omuz ağrısında stellate ganglion tedavisinden fayda beklenmeyebilir.

Bu nedenle tedaviden önce:

Ağrının nedeni → muayene → gerekli görüntülemeler → ağrının özellikleri → önceki tedavilere yanıt

birlikte değerlendirilmelidir.

Hangi Tedavi Daha Uygundur?

Her hasta için tek bir doğru yöntem yoktur.

Genellikle daha az kalıcı ve daha düşük riskli yöntemlerle başlanarak hastanın verdiği yanıt değerlendirilir.

Stellate ganglion bloğu, hem tedavi amacıyla hem de ağrının sempatik sinir sistemiyle ilişkisini değerlendirmek açısından önemli bir seçenektir.

Uygun hastalarda ve gerekli durumlarda nörolizis veya radyofrekans tedavileri daha ileri girişimsel seçenekler olarak değerlendirilebilir.

Burada amaç en güçlü işlemi yapmak değil, hastaya ve ağrının nedenine en uygun tedaviyi seçmektir.

Sonuç

Stellate ganglion bloğu, nörolizisi ve radyofrekans tedavileri; özellikle seçilmiş el, kol ve üst ekstremite ağrılarında kullanılabilen girişimsel tedavi yöntemleridir.

Özellikle kompleks bölgesel ağrı sendromu (CRPS) gibi durumlarda sempatik sinir sisteminin ağrıdaki rolü değerlendirilerek stellate ganglion tedavileri gündeme gelebilir.

Ancak bu tedaviler her ağrı hastası için uygun değildir. Başarılı bir tedavinin ilk şartı, ağrının kaynağının doğru belirlenmesidir.

Doğru tanı, doğru tedavinin ilk adımıdır. Dr. Erkan TEYİN