Sfenopalatin Ganglion Bloğu, Nazal İnfiltrasyon ve Perkütan RFT

Sfenopalatin ganglion nedir?

Sfenopalatin ganglion (SPG), burun ve yüz bölgesinin derin kısmında bulunan küçük fakat önemli bir sinir merkezidir.

Bu sinir merkezi; burun, damak, yüz ve göz çevresinden gelen bazı ağrı sinyallerinin oluşmasında ve iletilmesinde rol oynar.

Ayrıca gözyaşı, burun salgısı ve burun içindeki damarların çalışmasıyla ilişkili sinir liflerini de içerir.

Bu nedenle bazı baş ve yüz ağrılarında sfenopalatin ganglion bloğu, uygun hastalarda nazal infiltrasyon ve daha seçilmiş durumlarda perkütan radyofrekans (RFT) tedavileri uygulanabilir.

Halk arasında bu işlem bazen “SPG blok” veya “sfenopalatin ganglion blok” olarak adlandırılır.

Sfenopalatin Ganglion Bloğu Nedir?

Sfenopalatin ganglion bloğu, bu sinir merkezinin etkisini geçici olarak azaltmak amacıyla ilaç uygulanmasıdır.

SPG’ye ulaşmak için en sık kullanılan yöntemlerden biri burun içinden yapılan uygulamadır.

Burun içindeki özel bir bölgeye lokal anestezik ilaç uygulanarak sfenopalatin ganglionun bulunduğu bölgedeki sinir liflerinin etkisinin azaltılması amaçlanır.

İşlem, hastanın durumuna göre farklı tekniklerle yapılabilir.

Amaç:

• Baş ağrısını azaltmak
• Yüz ağrısını hafifletmek
• Bazı sinir kaynaklı ağrıları kontrol altına almak
• Ağrının SPG ile ilişkisini değerlendirmek

olabilir.

Sfenopalatin Ganglion Bloğu Hangi Hastalıklarda Kullanılır?

SPG bloğu özellikle bazı baş ve yüz ağrılarında kullanılabilir.

Uygun hastalarda şu durumlar değerlendirilebilir:

• Küme baş ağrısı
• Bazı migren hastaları
• Trigeminal nevraljinin belirli tipleri
• Yüz ve damak bölgesindeki bazı sinir ağrıları
• Bazı ameliyat veya travmalar sonrasında gelişen yüz ağrıları
• Tedavilere dirençli seçilmiş kronik baş ve yüz ağrıları

Ancak SPG bloğu her baş ağrısının tedavisi değildir.

Baş ağrısının nedeni belirlenmeden doğrudan SPG tedavisi yapılması doğru değildir.

Nazal Sfenopalatin Ganglion Bloğu Nedir?

Nazal SPG blok, burun içinden uygulanan ve sfenopalatin ganglion bölgesine ulaşmayı amaçlayan bir tedavidir.

Burun içindeki uygun bölgeye lokal anestezik ilaç uygulanır.

Bu yöntem diğer SPG girişimlerine göre daha kolay uygulanabilen ve cerrahi kesi gerektirmeyen bir yöntemdir.

Özellikle kısa süreli ağrı kontrolü veya SPG’nin ağrı mekanizmasındaki rolünü değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.

Nazal infiltrasyon nedir?

Nazal infiltrasyon, burun içindeki belirli bölgelere lokal anestezik ilaç verilmesidir.

İlacın doğrudan sfenopalatin ganglionun içine verilmesi şart değildir. Amaç, SPG’ye giden ve gelen sinir liflerinin bulunduğu bölgedeki ağrı iletimini azaltmaktır.

Bu nedenle hastalar arasında “burundan SPG blok” olarak ifade edilen işlemler, kullanılan teknik ve ilacın uygulandığı anatomik bölge bakımından birbirinden farklı olabilir.

Perkütan Sfenopalatin Ganglion RFT Nedir?

Perkütan RFT, özel bir iğne kullanılarak cilt üzerinden hedef sinir bölgesine ulaşılması ve radyofrekans enerjisi uygulanmasıdır.

Sfenopalatin ganglion bölgesine yönelik perkütan radyofrekans uygulamaları literatürde tanımlanmıştır.

Burada amaç, ağrı sinyallerinin iletimini azaltmaktır.

Perkütan yöntem, burun içinden yapılan basit lokal anestezik uygulamadan farklıdır.

İğne, görüntüleme eşliğinde hedef bölgeye kontrollü olarak ilerletilir.

Sfenopalatin Ganglion RFT Nasıl Yapılır?

SPG kafatasının derin kısmında ve önemli anatomik yapıların yakınında bulunduğu için perkütan RFT yapılacaksa görüntüleme eşliğinde uygulanması önemlidir.

Uygun hasta hazırlanır ve işlem bölgesi lokal anestezi ile uyuşturulur.

Özel bir iğne kontrollü şekilde hedef bölgeye ilerletilir.

İğnenin doğru konumu görüntüleme ile kontrol edilir.

Daha sonra kullanılan RFT tekniğine göre kontrollü radyofrekans enerjisi uygulanır.

İşlem sonrasında hasta kısa süre takip edilir.

Pulsed RFT ve Termal RFT Arasındaki Fark

Sfenopalatin ganglion bölgesinde farklı radyofrekans teknikleri kullanılabilir.

Pulsed RFT

Pulsed radyofrekans uygulamasında sinire sürekli yüksek ısı verilmez.

Aralıklı enerji uygulanarak sinirin ağrı iletimini değiştirmek amaçlanır.

Bu yöntemde amaç siniri tamamen yok etmek değildir.

Termal RFT

Termal radyofrekans uygulamasında kontrollü ısı oluşturulur.

Amaç, hedeflenen sinir dokusunun ağrı iletimini daha uzun süre azaltmaktır.

Ancak SPG RFT için bilimsel kanıtlar, bazı daha iyi araştırılmış radyofrekans işlemleri kadar güçlü değildir.

Bu nedenle SPG RFT, uygun hastalarda değerlendirilebilecek seçilmiş bir girişimsel tedavi olarak görülmelidir; her baş ağrısında rutin olarak uygulanmaz.

Migren Tedavisinde Sfenopalatin Ganglion Bloğu

Migren tedavisinde SPG’nin ağrı mekanizmasında rol oynayabileceği düşünülmektedir.

Bu nedenle bazı hastalarda SPG bloğu denenebilir.

Ancak migrenin temel tedavisi yalnızca SPG bloğu değildir.

Migren hastasında öncelikle tanının kesinleştirilmesi ve uygun ilaç tedavisinin düzenlenmesi gerekir.

SPG bloğu, özellikle ilaç tedavisine yeterli yanıt alınamayan seçilmiş hastalarda ek bir tedavi seçeneği olarak değerlendirilebilir.

Küme Baş Ağrısında SPG Bloğu

Küme baş ağrısı, göz çevresinde çok şiddetli ağrıya neden olabilen ve çoğu zaman aynı tarafta göz yaşarması, burun akıntısı veya burun tıkanıklığı gibi belirtilerin eşlik ettiği özel bir baş ağrısı türüdür.

Sfenopalatin ganglion bu belirtilerin ortaya çıkmasında rol oynayan sinir bağlantılarıyla ilişkilidir.

Bu nedenle SPG blok, özellikle tedaviye dirençli bazı hastalarda ağrının azaltılması amacıyla kullanılabilir.

Trigeminal Nevraljide SPG Tedavisi

Trigeminal nevralji, yüzde elektrik çarpması veya şimşek çakar gibi kısa süreli, çok şiddetli ağrılara neden olabilir.

SPG tedavisi trigeminal nevraljinin bütün tiplerinde standart tedavi değildir.

Ancak ağrının dağılımı ve mekanizması uygun olan bazı hastalarda SPG bloğu veya daha ileri girişimsel yöntemler değerlendirilebilir.

Trigeminal nevraljide tedavi seçimi ağrının tipine göre yapılmalıdır.

Bazı hastalarda ilaç tedavileri, radyofrekans uygulamaları veya başka girişimsel yöntemler daha uygun olabilir.

Sfenopalatin Ganglion Bloğu Ne Kadar Süre Etki Eder?

Etkinin süresi hastadan hastaya değişir.

Nazal lokal anestezik uygulamaların etkisi genellikle kısa sürelidir.

Bazı hastalarda daha uzun süreli rahatlama görülebilir; ancak tek bir bloktan sonra kalıcı ağrı kontrolü garanti değildir.

SPG bloğunun amacı bazı hastalarda ağrıyı azaltmak, bazı hastalarda ise SPG’nin ağrıdaki rolünü değerlendirmektir.

SPG RFT Kalıcı Tedavi Midir?

RFT’nin amacı sinirlerin ağrı iletimini daha uzun süre azaltmaktır.

Ancak SPG RFT’sinin kalıcı ve kesin bir tedavi olduğu söylenemez.

Ağrının altında yatan hastalık devam ettiği sürece ağrı yeniden ortaya çıkabilir.

Bu nedenle RFT, doğru tanı konmuş ve uygun şekilde seçilmiş hastalarda değerlendirilen bir girişimsel tedavidir.

Sfenopalatin Ganglion Tedavilerinin Riskleri Nelerdir?

Nazal uygulamalarda burun içinde:

• Geçici uyuşukluk
• Tahriş
• Yanma
• Burun kanaması
• Boğazda uyuşukluk veya acı tat

görülebilir.

Perkütan RFT’de ise hedef bölgenin anatomik olarak derin ve önemli yapılara yakın olması nedeniyle daha dikkatli işlem yapılması gerekir.

Nadir olarak kanama, enfeksiyon, çevre dokuların etkilenmesi veya sinir hasarı gibi komplikasyonlar ortaya çıkabilir.

Bu nedenle perkütan SPG işlemlerinin uygun görüntüleme yöntemi kullanılarak deneyimli hekimler tarafından yapılması önemlidir.

Nazal Blok mu, Perkütan RFT mi?

Bu iki yöntem birbirinin alternatifi olarak her hastaya uygulanmaz.

Nazal SPG blok, daha kolay ve daha az girişimsel bir yöntemdir. Lokal anestezik ile geçici ağrı kontrolü sağlamayı amaçlar.

Perkütan SPG RFT ise daha ileri ve daha girişimsel bir işlemdir. Daha uzun süreli ağrı kontrolü hedeflenir.

Hangi yöntemin uygun olduğu;

baş ağrısının nedeni + ağrının tipi + önceki tedavilere yanıt + hastanın genel durumu

birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Sfenopalatin Ganglion Tedavisi Her Baş Ağrısına Yapılır mı?

Hayır.

Baş ağrısının migren, gerilim tipi baş ağrısı, küme baş ağrısı, sinüzit, trigeminal nevralji veya başka bir nedene bağlı olması tedavi seçimini değiştirir.

Bu nedenle önce doğru tanının konulması gerekir.

SPG tedavileri özellikle sempatik ve trigeminal sinir sisteminin rol oynadığı düşünülen seçilmiş baş ve yüz ağrılarında değerlendirilebilir.

Sonuç

Sfenopalatin ganglion; baş, yüz ve burun bölgesindeki bazı ağrıların oluşmasında rol oynayan önemli bir sinir merkezidir.

Uygun hastalarda:

Nazal SPG blok → geçici ağrı kontrolü

Sfenopalatin ganglion bloğu → ağrının azaltılması ve yanıtın değerlendirilmesi

Perkütan SPG RFT → daha uzun süreli ağrı kontrolü amacıyla ileri girişimsel tedavi

seçenekleri değerlendirilebilir.

Ancak özellikle perkütan SPG RFT, her baş ağrısında uygulanacak standart bir yöntem değildir. Bilimsel kanıtlar hastalığa ve kullanılan tekniğe göre değişmektedir.

En önemli nokta, önce baş veya yüz ağrısının nedenini doğru belirlemek ve ardından hastaya en uygun tedaviyi seçmektir.

Doğru tanı, doğru tedavinin ilk adımıdır. Dr. Erkan Teyin