Piriformis Sıkışma Sendromu Nedir? Belirtileri, Piriformis Blok ve RFT Tedavisi

Kalçadan bacağa yayılan ağrının nedeni bel fıtığı olmayabilir

Kalçanın derin kısmında başlayan ve bacağa doğru yayılan ağrı çoğu zaman bel fıtığı ile ilişkilendirilir. Ancak bazı hastalarda bel MR’ında belirgin bir sorun olmadığı halde kalçadan bacağa yayılan ağrı, uyuşma, yanma veya batma şikâyetleri bulunabilir.

Bu durumun nedenlerinden biri piriformis sendromu olabilir.

Piriformis kası kalçanın derin bölümünde bulunan küçük bir kastır. Siyatik sinir bu kasın hemen yanından veya bazı kişilerde kasın içinden geçerek bacağa doğru ilerler. Piriformis kası veya çevresindeki dokular siyatik sinire baskı yaptığında sinir tahriş olabilir ve siyatik sinire benzeyen ağrılar ortaya çıkabilir.

Piriformis kası nedir?

Piriformis kası, leğen kemiğinin iç kısmından başlayıp uyluk kemiğinin üst bölümüne uzanan, kalçanın derininde bulunan bir kastır.

Kalçanın dışa doğru döndürülmesine ve kalça ekleminin hareketlerinin dengelenmesine yardımcı olur.

Piriformis kasının hemen yakınından siyatik sinir geçer.

Siyatik sinir, bel bölgesinden başlayıp kalça ve bacağın arka kısmından aşağı doğru ilerleyen büyük bir sinirdir.

Bu nedenle piriformis bölgesindeki sorunlar bazen bel fıtığına çok benzeyen ağrılara neden olabilir.

Piriformis sendromu nedir?

Piriformis sendromu, piriformis kasının veya kasın çevresindeki yapıların siyatik siniri tahriş etmesi veya sıkıştırması sonucunda ortaya çıkabilen bir ağrı tablosudur.

Hastalar genellikle kalçanın derininde ağrı hisseder.

Ağrı zaman zaman;

• Kalçadan uyluğun arka tarafına,
• Baldıra,
• Bacağa,
• Nadiren ayağa

doğru yayılabilir.

Bu nedenle halk arasında “kalçadan bacağa vuran ağrı” olarak tarif edilen şikâyetlerin nedenlerinden biri olabilir.

Piriformis sendromunun belirtileri nelerdir?

En sık görülen belirtiler:

• Kalçanın derininde ağrı,
• Kalçadan bacağa yayılan ağrı,
• Uyluğun arka tarafında ağrı,
• Yanma,
• Batma,
• Karıncalanma,
• Uyuşma,
• Uzun süre oturmakla artan ağrı,
• Kalça hareketleriyle artan ağrı.

Bazı hastalar ağrıyı “kalçamın içinde bir noktada çok ciddi ağrı var” şeklinde tarif eder.

Özellikle uzun süre oturmak şikâyetleri belirgin şekilde artırabilir.

Piriformis sendromu neden olur?

Piriformis kasının aşırı kullanılması, kasın sürekli kasılı kalması veya kalça bölgesindeki bazı anatomik özellikler siyatik sinirin tahriş olmasına neden olabilir.

Şu durumlarda ortaya çıkabilir:

• Uzun süre oturmak,
• Uzun süre araç kullanmak,
• Koşu ve yoğun spor,
• Tekrarlayan kalça hareketleri,
• Kalça bölgesindeki travmalar,
• Piriformis kasının aşırı kasılması,
• Kalça veya pelvis bölgesindeki cerrahi girişimler.

Bazı kişilerde ise belirgin bir neden bulunmayabilir.

Piriformis sendromu bel fıtığı ile nasıl ayırt edilir?

Bu iki durum birbirine oldukça benzeyebilir.

Bel fıtığında sorun genellikle omurgadan çıkan sinir köklerinden kaynaklanırken, piriformis sendromunda sorun kalça bölgesinde siyatik sinirin kendisinin tahriş olması veya sıkışması ile ilişkilidir.

Bu nedenle yalnızca MR görüntüsüne bakarak karar vermek doğru değildir.

Hastanın ağrısının nerede başladığı, nereye yayıldığı, hangi hareketlerle arttığı ve fizik muayene bulguları birlikte değerlendirilmelidir.

Piriformis sendromu nasıl teşhis edilir?

Piriformis sendromunun tanısında hastanın şikâyetleri ve fizik muayene önemli yer tutar.

Kalça hareketleri sırasında ağrının ortaya çıkması, piriformis bölgesinde hassasiyet bulunması ve bazı özel muayene testlerinin pozitif olması tanıyı destekleyebilir.

Gerekli durumlarda bel ve kalça görüntülemeleri yapılarak bel fıtığı, kalça eklemi hastalıkları ve diğer sinir sıkışmaları araştırılır.

Bazı hastalarda tanıyı desteklemek amacıyla piriformis bölgesine yapılan tanısal enjeksiyondan yararlanılabilir.

Piriformis sendromu nasıl tedavi edilir?

Tedavi hastanın şikâyetlerinin şiddetine ve nedenine göre belirlenir.

İlk aşamada genellikle;

• Aktivite düzenlemesi,
• Fizik tedavi,
• Germe egzersizleri,
• Kalça ve pelvik bölgedeki kasların düzenlenmesine yönelik egzersizler,
• Ağrı kesici veya sinir ağrısına yönelik ilaçlar

değerlendirilir.

Ancak bazı hastalarda bu tedavilere rağmen ağrı devam edebilir.

Bu durumda girişimsel ağrı tedavileri gündeme gelebilir.

Piriformis blok nedir?

Piriformis blok, piriformis kasının ve çevresindeki ağrılı bölgenin hedeflenerek lokal anestezik ve uygun hastalarda başka ilaçların uygulanması işlemidir.

İşlem genellikle ultrason veya röntgen görüntüleme eşliğinde gerçekleştirilir.

İnce bir iğne ile piriformis kasına veya hedeflenen bölgeye ulaşılır.

Uygulanan ilaçlar sayesinde;

• Kasın gevşemesi,
• Bölgesel ağrının azalması,
• Sinir çevresindeki irritasyonun azalması

sağlanabilir.

Piriformis enjeksiyonunun önemli bir başka özelliği de tanısal olarak kullanılabilmesidir.

İşlem sonrasında hastanın tipik ağrısında belirgin azalma olması, piriformis bölgesinin ağrının kaynağında rol oynadığını destekleyebilir.

Piriformis botoks tedavisi

Bazı hastalarda piriformis kasının aşırı kasılması önemli bir rol oynuyorsa botulinum toksini (Botoks) enjeksiyonu da değerlendirilebilir.

Botoks, kasın aşırı kasılmasını geçici olarak azaltabilir.

Özellikle konservatif tedavilere rağmen devam eden ve piriformis kasında belirgin aşırı kasılma bulunan uygun hastalarda kullanılabilir.

Botoks tedavisi ile RFT aynı tedavi değildir. Hangi yöntemin kullanılacağı hastanın muayene bulgularına ve ağrının mekanizmasına göre belirlenir.

Piriformis RFT nedir?

Radyofrekans tedavisi (RFT), kronik ağrının kontrol altına alınması amacıyla kullanılan girişimsel ağrı tedavilerinden biridir.

Piriformis sendromunda RFT uygulanacak hedef, hastanın ağrısının mekanizmasına göre belirlenir.

Burada önemli nokta şudur:

Radyofrekans tedavisi piriformis kasını “yakmak” amacıyla uygulanmaz.

Uygun hastalarda ağrı iletiminde rol oynayan sinirsel yapılara yönelik radyofrekans yöntemleri değerlendirilebilir.

Özellikle tanısal enjeksiyonlardan belirgin fakat geçici fayda gören, kronik ağrısı devam eden seçilmiş hastalarda girişimsel tedaviler gündeme gelebilir.

Piriformis bölgesinde pulsed radyofrekans (PRF)

Pulsed radyofrekans (PRF), sinir dokusuna kontrollü elektriksel enerji uygulanarak ağrı iletimini değiştirmeyi amaçlayan bir yöntemdir.

Klasik termal radyofrekranstan farklı olarak temel amaç siniri yüksek ısıyla tahrip etmek değildir.

Piriformis sendromunda PRF’nin kullanılacağı hedef, hastanın anatomisine ve ağrının kaynağına göre belirlenir.

Özellikle ağrının siyatik sinirle ilişkili olduğu düşünülen seçilmiş hastalarda bu yöntem değerlendirilebilir.

Piriformis blok ile RFT arasındaki fark nedir?

Basit şekilde anlatmak gerekirse:

Piriformis blok:
Piriformis bölgesine ilaç uygulanarak ağrının kaynağının belirlenmesine ve ağrının azaltılmasına yardımcı olur.

Botoks:
Piriformis kasının aşırı kasılmasını geçici olarak azaltmayı amaçlar.

RFT/PRF:
Uygun hastalarda ağrı iletiminde rol oynayan sinirsel yapılara yönelik daha uzun süreli ağrı kontrolü amacıyla değerlendirilebilir.

Bu nedenle her hastaya aynı işlem uygulanmaz.

Piriformis RFT kalıcı çözüm müdür?

Radyofrekans tedavisinin amacı ağrıyı azaltmak ve hastanın günlük yaşamını kolaylaştırmaktır.

Her hastada kalıcı ve tamamen ağrısız bir sonuç garanti edilemez.

Ayrıca piriformis bölgesindeki ağrının gerçek nedeni kas, sinir, kalça eklemi veya bel kaynaklı olabilir. Bu nedenle işlemden önce doğru tanının konulması tedavinin başarısı açısından büyük önem taşır.

Piriformis sendromunda ameliyat gerekir mi?

Çoğu hastada ilk tedavi seçeneği ameliyat değildir.

İlaç tedavisi, fizik tedavi, egzersiz ve uygun hastalarda enjeksiyon tedavileri öncelikle değerlendirilir.

Çok az sayıda hastada, uzun süre devam eden ve diğer tedavilere yanıt vermeyen belirgin sinir sıkışması söz konusu olduğunda cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

Kalçadan bacağa yayılan ağrınız varsa ve özellikle;

• Uzun süre oturmakla ağrınız artıyorsa,
• Kalçanın derininde belirgin bir ağrı noktası varsa,
• Bel tedavilerine rağmen ağrınız devam ediyorsa,
• Bel MR’ında şikâyeti açıklayacak belirgin bir sorun bulunmuyorsa,
• Ağrınız yanma veya elektrik çarpması şeklindeyse,

piriformis bölgesi ve siyatik sinir açısından değerlendirme yapılabilir.

Ancak bacakta belirgin güç kaybı, idrar veya dışkı kontrolünde bozulma ya da hızla ilerleyen uyuşma gibi belirtiler varsa piriformis sendromu ile yetinilmemeli ve acil tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Sonuç

Kalçadan bacağa yayılan ağrının nedeni her zaman bel fıtığı değildir.

Piriformis sendromu, kalçanın derininde bulunan piriformis kası ile siyatik sinir arasındaki ilişki nedeniyle ortaya çıkabilen ve siyatik ağrısını taklit edebilen bir durumdur.

Tedavide öncelikle ilaç, egzersiz ve fizik tedavi gibi yöntemler değerlendirilir. Uygun hastalarda piriformis enjeksiyonu/blok, bazı durumlarda Botoks, kronik ve seçilmiş vakalarda ise sinirsel ağrı mekanizmasına yönelik pulsed radyofrekans (PRF) veya radyofrekans tedavileri (RFT) değerlendirilebilir.

Doğru tanı, doğru tedavinin ilk adımıdır.