Sakroiliak Eklem Ağrısı Nedir? Belirtileri, Enjeksiyon ve RFT Tedavisi
Bel ve kalça arasındaki ağrının nedeni sakroiliak eklem olabilir
Belin alt kısmında, kalçanın bir tarafında veya kalçanın hemen üzerinde hissedilen ağrı her zaman bel fıtığından kaynaklanmaz.
Özellikle tek taraflı kalça ve bel altı ağrılarında sakroiliak eklem ağrının önemli nedenlerinden biri olabilir.
Sakroiliak eklem, omurganın alt kısmındaki kuyruk sokumu kemiği (sakrum) ile leğen kemiğini birbirine bağlayan eklemdir.
Bu eklemde oluşan ağrı bazen bel fıtığı, kalça hastalıkları veya kas ağrılarıyla karıştırılabilir.
Sakroiliak eklem nedir?
Vücudumuzda sağ ve sol tarafta olmak üzere iki sakroiliak eklem bulunur.
Bu eklemler omurga ile leğen kemiği arasında bağlantı sağlar ve vücudun üst kısmından gelen yüklerin bacaklara aktarılmasına yardımcı olur.
Hareket açıklığı diğer eklemlere göre oldukça sınırlıdır. Buna rağmen sakroiliak eklemdeki bağlar, eklem çevresindeki yapılar ve sinirler ağrı kaynağı olabilir.
Sakroiliak eklem ağrısı nasıl hissedilir?
Sakroiliak eklem ağrısı genellikle belin alt kısmında ve kalçanın bir tarafında hissedilir.
Ağrı;
- Kalçanın üst kısmında,
- Belin alt bölümünde,
- Kasıkta,
- Uyluğun arka tarafında,
- Bacağın üst bölümünde
hissedilebilir.
Bazı hastalarda ağrı dizin altına kadar yayılabilir. Ancak tipik olarak ağrı bel ve kalça çevresinde yoğunlaşır.
Hastalar bazen ağrıyı “kalçamın içine saplanan ağrı” veya “belimin hemen yanında tek noktada ağrı” şeklinde tarif eder.
Sakroiliak eklem ağrısı ne zaman artar?
Ağrı özellikle;
- Uzun süre ayakta kalmak,
- Uzun süre oturmak,
- Merdiven çıkmak,
- Yürümek,
- Yatakta dönmek,
- Tek ayak üzerinde durmak,
- Oturur pozisyondan ayağa kalkmak
ile artabilir.
Bazı hastalarda uzun süre aynı pozisyonda kalmak ağrıyı belirgin şekilde artırır.
Sakroiliak eklem ağrısının nedenleri nelerdir?
Sakroiliak eklem ağrısının birçok nedeni olabilir.
Bunlar arasında;
- Eklemde yıpranma,
- Eklem çevresindeki bağların zorlanması,
- Bel veya kalça bölgesindeki biyomekanik sorunlar,
- Travmalar,
- Düşme,
- Gebelik ve doğum sonrasında eklem üzerindeki yük değişiklikleri,
- Daha önce geçirilmiş omurga veya kalça ameliyatları
bulunabilir.
Bazı romatizmal hastalıklar da sakroiliak eklemleri etkileyebilir.
Sakroiliak eklem ağrısı bel fıtığı ile karışır mı?
Evet.
Bel ve kalça bölgesindeki ağrıların birbirine benzeyebilmesi nedeniyle sakroiliak eklem ağrısı bazen bel fıtığı olarak değerlendirilebilir.
Ancak bel fıtığında genellikle omurgadan çıkan sinir köklerinden kaynaklanan ağrı söz konusudur.
Sakroiliak eklem ağrısında ise ağrı kaynağı eklem ve çevresindeki yapılardır.
Bu nedenle MR’da bel fıtığı görülmesi, ağrının mutlaka bel fıtığından kaynaklandığı anlamına gelmez.
Tanıda hastanın şikâyetleri, fizik muayene ve gerektiğinde tanısal enjeksiyon birlikte değerlendirilir.
Sakroiliak eklem ağrısı nasıl teşhis edilir?
Sakroiliak eklem ağrısının tanısında yalnızca MR veya röntgen görüntülerine bakmak yeterli değildir.
Doktor muayene sırasında sakroiliak ekleme yönelik çeşitli hareket ve bası testleri yapabilir.
Birden fazla özel muayene testinin benzer şekilde ağrı oluşturması tanıyı destekleyebilir.
Bazı hastalarda ise sakroiliak eklem içine yapılan tanısal enjeksiyon tanının doğrulanmasına yardımcı olur.
Enjeksiyon sonrasında hastanın tipik ağrısında belirgin ve kısa süreli azalma olması, ağrının sakroiliak eklem kaynaklı olduğunu destekleyen önemli bir bulgudur.
Sakroiliak eklem enjeksiyonu nedir?
Sakroiliak eklem enjeksiyonu, ağrıya neden olduğu düşünülen eklemin içine ilaç uygulanması işlemidir.
İşlem genellikle röntgen (skopi) veya bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri eşliğinde yapılır.
Amaç iğnenin doğru bölgeye yerleştirilmesini sağlamaktır.
Uygun hastalarda eklem içine lokal anestezik ve kortikosteroid uygulanabilir.
Bu işlem hem tanısal hem de tedavi edici amaç taşıyabilir.
Sakroiliak eklem enjeksiyonu nasıl yapılır?
Hasta yüzüstü pozisyonda yatırılır.
Öncelikle işlem yapılacak bölge steril şekilde hazırlanır ve cilt lokal anestezi ile uyuşturulur.
Görüntüleme eşliğinde ince bir iğne sakroiliak eklemin uygun bölümüne ilerletilir.
İğnenin doğru yerde olduğu kontrol edildikten sonra gerekli ilaç uygulanır.
İşlem genellikle kısa sürer ve çoğu hastada hastanede yatmayı gerektirmez.
Sakroiliak eklem enjeksiyonu ne kadar süre etkili olur?
Enjeksiyonun etkisi kişiden kişiye değişir.
Bazı hastalarda ağrı uzun süre belirgin şekilde azalabilirken, bazı hastalarda etki daha kısa sürebilir.
Enjeksiyonun amacı yalnızca ağrıyı geçici olarak bastırmak değil, aynı zamanda ağrının gerçekten sakroiliak eklemden kaynaklanıp kaynaklanmadığını değerlendirmeye yardımcı olmaktır.
Ağrının tekrar etmesi durumunda aynı tedavinin sürekli tekrarlanması yerine ağrının nedeninin yeniden değerlendirilmesi gerekir.
Sakroiliak eklem RFT nedir?
Sakroiliak eklem radyofrekans tedavisi (RFT), kronik sakroiliak eklem ağrısının kontrol altına alınması amacıyla kullanılan girişimsel ağrı tedavilerinden biridir.
Burada önemli bir nokta vardır:
RFT genellikle eklemin kendisini yakmak için değil, eklemden gelen ağrı sinyallerini taşıyan sinirlerin belirli dallarını hedeflemek için uygulanır.
Sakroiliak eklem çevresinde ağrı iletiminde rol oynayan küçük sinir dalları bulunmaktadır.
Bu sinirlerin uygun şekilde hedeflenmesiyle ağrı sinyallerinin iletimi azaltılabilir.
Sakroiliak eklem RFT nasıl yapılır?
İşlem görüntüleme eşliğinde gerçekleştirilir.
Genellikle;
- Hasta yüzüstü yatırılır.
- İşlem yapılacak bölge belirlenir.
- Cilt lokal anestezi ile uyuşturulur.
- Radyofrekans iğneleri hedeflenen sinir dallarına doğru ilerletilir.
- İğnenin doğru yerde olduğu görüntüleme ve gerekli durumlarda elektriksel testlerle kontrol edilir.
- Ardından radyofrekans enerjisi uygulanır.
İşlemin ayrıntıları hastanın anatomisine ve kullanılan radyofrekans tekniğine göre değişebilir.
Sakroiliak eklem RFT kimlere yapılabilir?
Her sakroiliak eklem ağrısı olan hastaya RFT uygulanmaz.
Özellikle;
- Ağrının sakroiliak eklem kaynaklı olduğunun düşünülmesi,
- Fizik muayenenin tanıyı desteklemesi,
- Diğer bel ve kalça kaynaklı ağrıların değerlendirilmiş olması,
- Tanısal sakroiliak eklem enjeksiyonundan belirgin fayda görülmesi
gibi durumlarda radyofrekans tedavisi değerlendirilebilir.
Bu nedenle önce doğru tanı, ardından uygun hastada RFT yaklaşımı önemlidir.
Sakroiliak eklem RFT kalıcı mıdır?
Radyofrekans tedavisinin amacı uzun süreli ağrı kontrolü sağlamaktır.
Ancak tedavinin etkisi her hastada aynı değildir ve tamamen kalıcı olması garanti edilemez.
Radyofrekansla hedeflenen sinirler zaman içerisinde yeniden işlev kazanabilir. Bu nedenle ağrı aylar veya daha uzun bir süre sonrasında tekrar ortaya çıkabilir.
Bununla birlikte uygun seçilmiş hastalarda RFT, kronik sakroiliak eklem ağrısının kontrolünde önemli bir tedavi seçeneği olabilir.
Sakroiliak eklem enjeksiyonu ile RFT arasındaki fark nedir?
Kısaca:
Sakroiliak eklem enjeksiyonu:
Eklem içine ilaç uygulanır. Hem tanıya yardımcı olmak hem de ağrıyı azaltmak amacıyla kullanılabilir.
Sakroiliak RFT:
Eklemden gelen ağrı sinyallerini taşıyan sinir dalları hedeflenerek daha uzun süreli ağrı kontrolü amaçlanır.
Bu nedenle enjeksiyon, bazı hastalarda RFT öncesinde tanısal bir basamak olarak kullanılabilir.
Sakroiliak eklem ağrısında ameliyat gerekir mi?
Sakroiliak eklem ağrısı olan hastaların büyük bölümünde ilk seçenek ameliyat değildir.
İlaç tedavisi, egzersiz, fizik tedavi ve uygun hastalarda enjeksiyon tedavileri öncelikle değerlendirilir.
Tedavilere rağmen devam eden kronik ağrılarda, uygun hastalarda radyofrekans tedavisi gibi girişimsel yöntemler düşünülebilir.
Çok seçilmiş ve ileri vakalarda cerrahi tedavi gündeme gelebilir.
Sakroiliak eklem ağrısı tedavi edilebilir mi?
Evet.
Ancak başarılı bir tedavi için öncelikle ağrının gerçekten sakroiliak eklemden kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenmesi gerekir.
Bel fıtığı, kalça eklemi sorunları, kas problemleri, cluneal sinir ağrısı ve diğer sinir kaynaklı ağrılar sakroiliak eklem ağrısını taklit edebilir.
Bu nedenle tedavi yalnızca MR görüntüsüne göre planlanmamalıdır.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
Belin alt kısmında veya kalçada uzun süredir devam eden ağrınız varsa ve özellikle;
- Tek taraflı kalça ağrınız varsa,
- Uzun süre oturmak veya ayakta kalmak ağrıyı artırıyorsa,
- Yatakta dönerken ağrınız artıyorsa,
- Merdiven çıkmakta zorlanıyorsanız,
- Bel fıtığı tedavilerine rağmen ağrınız devam ediyorsa,
sakroiliak eklem açısından değerlendirme yapılabilir.
Bacakta belirgin güç kaybı, idrar veya dışkı kontrolünde bozulma, ateş veya ciddi travma sonrası başlayan şiddetli ağrı gibi durumlarda ise farklı ve daha acil nedenlerin araştırılması gerekir.
Sonuç
Sakroiliak eklem ağrısı, belin alt kısmında ve kalçada ağrıya neden olabilen ve zaman zaman bel fıtığı ile karıştırılabilen önemli bir ağrı nedenidir.
Tanıda ayrıntılı muayene ve uygun hastalarda sakroiliak eklem enjeksiyonu önemli rol oynayabilir.
Enjeksiyondan belirgin ve geçici fayda gören, kronik ağrısı devam eden uygun hastalarda sakroiliak eklem RFT değerlendirilebilir.
RFT’nin amacı eklemi yok etmek değil, eklemden gelen ağrı sinyallerini taşıyan sinir dallarının ağrı iletimini azaltmaktır.
Doğru tanı, doğru tedavinin ilk adımıdır.