Nokta Atışı Sinir Kökü Tedavisi Nedir?
Boyun, Sırt ve Bel Fıtığında Transforaminal Epidural Enjeksiyon
Halk arasında “nokta atışı tedavisi” olarak bilinen uygulama, özellikle omurgadaki fıtık veya diğer yapısal problemlere bağlı olarak sinir kökü çevresinde oluşan ağrı, tahriş ve iltihabın azaltılması amacıyla yapılan hedefe yönelik enjeksiyon tedavisidir.
Tıbbi olarak bu işlem çoğunlukla transforaminal epidural steroid enjeksiyonu (TFESI) olarak adlandırılır.
“Nokta atışı” denmesinin nedeni, ilacın gelişigüzel bir bölgeye verilmemesi; ağrıya neden olduğu düşünülen sinir kökünün çevresine, röntgen görüntüleme (skopi) eşliğinde hedeflenerek uygulanmasıdır.
Bu tedavi yalnızca bel bölgesinde yapılmaz.
Uygun hastalarda:
- Boyun bölgesindeki sinir köklerine
- Sırt bölgesindeki sinir köklerine
- Bel bölgesindeki sinir köklerine
yönelik transforaminal enjeksiyonlar uygulanabilir.
Nokta Atışı Tedavisi Hangi Hastalıklarda Kullanılır?
Nokta atışı sinir kökü enjeksiyonu en sık, fıtık veya omurgadaki daralmaya bağlı sinir kökü ağrılarında değerlendirilir.
Omurlar arasındaki disk dışarı doğru taşarak sinir köküne temas edebilir veya baskı oluşturabilir.
Sinirin yalnızca mekanik olarak etkilenmesi değil, çevresinde oluşan iltihabi reaksiyon ve tahriş de ağrıya neden olabilir.
Bu ağrı sinirin izlediği bölge boyunca yayılabilir.
Ağrı:
- Yanma
- Elektrik çarpması
- Batma
- Uyuşma
- Karıncalanma
- Şiddetli, yayılan ağrı
şeklinde hissedilebilir.
Bel Bölgesinde Nokta Atışı Tedavisi
Bel bölgesindeki transforaminal enjeksiyon, halk arasında en çok bilinen “bel fıtığı nokta atışı” uygulamasıdır.
Bel fıtığı sinir kökünü etkilediğinde ağrı belden kalçaya, bacağa ve bazen ayağa kadar yayılabilir.
Bu tablo halk arasında sıklıkla siyatik olarak ifade edilir.
Bel bölgesindeki nokta atışı özellikle:
- Bel fıtığına bağlı bacağa yayılan ağrı
- Sinir kökü tahrişine bağlı siyatik
- Omurga kanalındaki veya sinirin çıktığı kanaldaki daralmaya bağlı radiküler ağrı
- Sinir kökü çevresindeki inflamasyona bağlı ağrı
gibi durumlarda, uygun hastalarda değerlendirilebilir.
İlaç, sinir kökünün çevresine hedeflenerek uygulandığından, tedavinin amacı sinir kökü çevresindeki ağrı ve iltihabı azaltmaktır.
Boyun Bölgesinde Nokta Atışı Tedavisi
Transforaminal epidural enjeksiyon boyun bölgesinde de uygulanabilir.
Boyun fıtığı veya boyun bölgesindeki diğer yapısal sorunlar sinir kökünü etkilediğinde ağrı boyundan omuza, kola ve bazen ele kadar yayılabilir.
Boyun kaynaklı sinir ağrısında:
- Boyun ağrısı
- Omuz ağrısı
- Kola yayılan ağrı
- Yanma
- Elektriklenme
- Uyuşma
- Karıncalanma
görülebilir.
Uygun hastalarda servikal transforaminal epidural enjeksiyon, ağrıya neden olduğu düşünülen sinir kökünün çevresine hedefli ilaç uygulamak amacıyla kullanılabilir.
Boyun bölgesinde önemli damar ve sinir yapılarının birbirine yakın olması nedeniyle bu bölgedeki transforaminal enjeksiyonlarda hasta seçimi, kullanılan ilaçların özellikleri, görüntüleme ve işlem tekniği özellikle önemlidir.
Sırt Bölgesinde Nokta Atışı Tedavisi
Daha az bilinmesine rağmen transforaminal enjeksiyonlar sırt bölgesindeki sinir kökü ağrılarında da uygulanabilir.
Sırt bölgesindeki disk problemleri veya diğer omurga hastalıkları, sinir köklerini etkileyerek göğüs kafesi veya karın çevresine doğru yayılan ağrıya neden olabilir.
Bu ağrı bazen kuşak şeklinde hissedilebilir.
Hastalarda:
- Sırt ağrısı
- Kaburga boyunca yayılan ağrı
- Göğüs kafesinin yan tarafında ağrı
- Yanma
- Elektriklenme
- Uyuşma
- Ciltte aşırı hassasiyet
görülebilir.
Uygun hastalarda torakal transforaminal epidural enjeksiyon, ağrıya neden olduğu düşünülen sinir kökü çevresine hedefli ilaç uygulamak amacıyla değerlendirilebilir.
Ancak göğüs veya karın bölgesine yayılan yeni bir ağrının her zaman omurgadan kaynaklanmadığı unutulmamalıdır. Kalp, akciğer, damarlar ve karın içi organlarla ilgili önemli hastalıklar öncelikle dışlanmalıdır.
Nokta Atışı Tedavisi Nasıl Yapılır?
İşlem sırasında hasta uygun pozisyonda yatırılır.
Uygulama bölgesi steril olarak hazırlanır ve cilt lokal anestezi ile uyuşturulur.
Daha sonra ince bir iğne, röntgen görüntüleme (skopi) eşliğinde, sinir kökünün omurgadan çıktığı bölgeye doğru ilerletilir.
İğnenin doğru yerde olduğu görüntüleme ile kontrol edilir.
Uygun ilaç kombinasyonu, hedeflenen sinir kökünün çevresine uygulanır.
İşlemin amacı ilacı ağrıya neden olduğu düşünülen sinir kökünün yakınına ulaştırarak, o bölgedeki inflamasyonu ve ağrı mekanizmasını azaltmaktır.
Bu nedenle işlem halk arasında “nokta atışı” olarak adlandırılır.
Nokta Atışı Bel, Boyun ve Sırt Fıtığını Yok Eder mi?
Hayır.
Nokta atışı tedavisinin amacı fıtıklaşmış disk dokusunu fiziksel olarak ortadan kaldırmak değildir.
Tedavinin temel amacı:
Sinir kökü çevresindeki iltihabı azaltmak,
sinir kaynaklı ağrıyı kontrol etmek
ve
hastanın hareket etmesini kolaylaştırmaktır.
Bazı hastalarda ağrının azalması, vücudun kendi iyileşme sürecinin devam etmesine zaman kazandırabilir.
Bu nedenle enjeksiyon, uygun hastalarda fıtık tedavisinin bir parçası olarak kullanılabilir.
Nokta Atışı Kimlere Yapılabilir?
Transforaminal enjeksiyon özellikle:
- Boyundan kola yayılan sinir ağrısı
- Sırttan göğüs veya karın çevresine yayılan sinir ağrısı
- Belden bacağa yayılan siyatik ağrısı
- Fıtığa bağlı sinir kökü tahrişi
- Sinirin geçtiği kanallardaki daralmaya bağlı radiküler ağrı
- İlaç ve diğer ameliyatsız tedavilere rağmen devam eden uygun ağrılar
için değerlendirilebilir.
Burada en önemli nokta, hastanın şikâyetleri ile MR ve muayene bulgularının birbirini desteklemesidir.
Sadece MR’da fıtık görülmesi, mutlaka nokta atışı yapılması gerektiği anlamına gelmez.
Nokta Atışı Ne Zaman Uygun Değildir?
Bel, boyun veya sırt fıtığı bulunan bir hastada ciddi veya ilerleyen kas güçsüzlüğü, idrar veya dışkı kontrolünde bozulma ya da makat-genital bölge çevresinde belirgin uyuşma gibi önemli sinir bulguları varsa enjeksiyonla zaman kaybetmeden acil cerrahi değerlendirme gerekebilir.
Ayrıca aktif enfeksiyon, ciddi kanama riski veya bazı özel sağlık sorunları bulunan hastalarda işlem uygun olmayabilir.
Bu nedenle işlem öncesinde hastanın ayrıntılı değerlendirilmesi gerekir.
Nokta Atışı ile Normal Bel İğnesi Aynı mıdır?
Hayır.
Nokta atışı tedavisinde amaç belirli bir sinir kökünü hedeflemektir.
İğnenin konumu skopi ile kontrol edilir ve ilaç hedeflenen sinir kökünün çevresine uygulanır.
Bu nedenle gelişigüzel yapılan bir ağrı kesici iğneden farklıdır.
Nokta Atışı Ağrılı mıdır?
İşlem öncesinde uygulama bölgesi lokal anestezi ile uyuşturulur.
İğnenin ilerletilmesi sırasında kısa süreli baskı veya rahatsızlık hissedilebilir.
Bazı hastalarda işlem sırasında daha önce yaşanan ağrıya benzer kısa süreli bir elektriklenme veya yayılan ağrı hissi oluşabilir.
İşlem genellikle kısa sürer ve sonrasında hasta bir süre gözlem altında tutulur.
Nokta Atışı Tedavisinin Riskleri Nelerdir?
Her tıbbi girişimde olduğu gibi transforaminal epidural enjeksiyonun da riskleri bulunmaktadır.
İşlem sonrasında:
- Enjeksiyon bölgesinde ağrı
- Geçici sinir irritasyonu
- Kanama
- Enfeksiyon
- Geçici uyuşma veya güçsüzlük
gibi komplikasyonlar görülebilir.
Steroid kullanımına bağlı olarak bazı hastalarda geçici kan şekeri yükselmesi, yüzde kızarma veya tansiyon değişiklikleri gibi yan etkiler görülebilir.
Özellikle boyun ve sırt bölgesinde önemli damar ve sinir yapılarına yakın çalışıldığı için işlem tekniği ve ilaç seçimi büyük önem taşır.
Bu nedenle işlemin uygun görüntüleme eşliğinde ve bu konuda deneyimli bir hekim tarafından yapılması gerekir.
Nokta Atışı Ne Kadar Süre Etkili Olur?
Tedavinin etkisi kişiden kişiye değişir.
Bazı hastalarda ağrıda kısa sürede belirgin azalma görülürken, bazı hastalarda etki daha sınırlı veya geçici olabilir.
Amaç yalnızca ağrıyı bastırmak değildir.
Ağrının azalmasıyla hastanın:
- Daha rahat hareket etmesi
- Egzersiz yapabilmesi
- Fizik tedaviye katılabilmesi
- Günlük yaşamına daha rahat devam edebilmesi
hedeflenir.
Bu nedenle nokta atışı tedavisi gerektiğinde egzersiz, fizik tedavi, ilaç tedavisi ve diğer uygun tedavilerle birlikte planlanabilir.
Nokta Atışı mı, Ameliyat mı?
Bu iki tedavi birbirinin doğrudan alternatifi değildir.
Nokta atışı tedavisi, uygun hastalarda sinir kökü çevresindeki inflamasyonu ve ağrıyı azaltmayı amaçlar.
Ameliyat ise, gerekli durumlarda sinir üzerindeki mekanik baskıyı ortadan kaldırmayı amaçlar.
Ciddi veya ilerleyen güç kaybı, omurilik basısı veya acil cerrahi gerektiren diğer durumlarda enjeksiyon tedavisi uygun olmayabilir.
Karar; hastanın şikâyetleri, nörolojik muayenesi ve MR/görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilerek verilmelidir.
Kısaca
Nokta atışı tedavisi olarak bilinen transforaminal epidural enjeksiyon, omurganın boyun, sırt ve bel bölgelerinde sinir kökü kaynaklı ağrılarda kullanılan hedefe yönelik bir enjeksiyon tedavisidir.
Boyun fıtığına bağlı kola yayılan ağrıda, sırt bölgesindeki sinir kökü kaynaklı göğüs veya kaburga çevresi ağrılarında ve bel fıtığına bağlı siyatikte uygun hastalarda değerlendirilebilir.
Tedavinin amacı fıtığı ortadan kaldırmak değil, sinir kökü çevresindeki inflamasyonu ve ağrıyı azaltmaktır.
En önemli aşama, ağrının gerçekten ilgili sinir kökünden kaynaklandığının belirlenmesidir.
Doğru tanı, doğru tedavinin ilk adımıdır.